Temel

Temel, Yunanca kökenli bir isim olup Türkçeye geçerek yaygın biçimde kullanılmıştır. "Bir yapının ya da düşüncenin üzerine inşa edildiği taban" anlamına gelen bu isim, sağlamlık ve süreklilik çağrışımlarıyla Karadeniz yöresinde özellikle yaygındır.

Temel adı, Yunanca Themélios (θεμέλιος) sözcüğünden türeyen Rum-Ortodoks kökenli bir kelime olarak Karadeniz bölgesi Rum-Hristiyan topluluklarının dil-kültür etkileşimi yoluyla Türkçeye girdi. Themélios Yunanca "temel, bina-temeli, köken" anlamını taşır — aynı kökten İngilizce theme (tema), thesis (tez), theme (temel-konu) kelimeleri Latin-Yunan aracılığıyla türedi. Modern-Türkçede temel kelimesi hem bina-mühendislik anlamında (temel-atma töreni, temel-kazısı) hem de metaforik anlamda (temel-bilgiler, temel-değerler) kullanılır. Özel-ad olarak Temel özellikle Karadeniz bölgesinde (Trabzon, Rize, Giresun, Ordu) yaygın Türkçe erkek-adı — Rum-Ortodoks (Thomas) adının Türk-Müslümanlaşma süreciyle dönüşmüş biçimidir. Karadeniz-popüler fıkra geleneğinin Temel-Dursun-İdris karakter-üçlemesinin merkez-figürü olarak Türk popüler-kültür belleğinin kurucu-metaforlarından biri oldu.