Turan, Farsça destan geleneğinde Türklerin Orta Asya'daki efsanevi yurdunun adıdır; ad aynı zamanda Anadolu'daki Duran ve Turhan adlarının bir biçimidir. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2025: #365).
Deneyin
Turan İsminin Anlamı ve Kökeni
Turan, eski İran destanlarında Ceyhun (Amuderya) ırmağının ötesindeki bozkırlara, Türklerin efsanevi anayurduna verilen addır; Firdevsi'nin Şehname'sinde İran'ın karşısındaki ülkedir. Kişi adı olarak esasen Duran ve Turhan adlarının bir biçimidir, ama çoğu ailede bu efsanevi ülkenin adıyla birlikte düşünülür. Sivas'taki Ahmet Turan Gazi türbesi yüzünden ad özellikle Sivas'ta yaygındır. TÜİK kayıtlarında Turan ismine ilk olarak 1851 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1851 yılında 72. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 365. sırayla listelenmektedir.
Turan, Farsça bir ülke adıdır. Eski İran geleneğinde Tur, efsanevi hükümdar Feridun'un oğullarından biridir ve Turan, onun soyunun yaşadığı ülke, yani İran'ın kuzeydoğusundaki bozkırlar diye anlatılır. Firdevsi'nin 11. yüzyılda yazdığı Şehname'de İran ile Turan arasındaki savaşlar destanın omurgasıdır; Turan hükümdarı Efrasiyab, Türk geleneğinde Alp Er Tunga ile özdeşleştirilir. Zamanla Turan, Türklerin anayurdunu anlatan bir ad oldu; 20. yüzyıl başında Türkçü düşünce onu Türk dünyasının bütününü anlatan bir kavrama dönüştürdü ve Ziya Gökalp'ın 1914'te yayımlanan Kızılelma kitabındaki Turan şiiri bu anlamın en bilinen örneği oldu. Kişi adı olarak ise Turan, Anadolu'nun eski Duran ve Turhan adlarıyla iç içedir: kaynaklar adı esasen bunların bir biçimi sayar. Ahmet Turan Gazi türbesinin bulunduğu Sivas'ın Soğukçermik köyü çevresinde ad bugün de sevilir.
Turan ile İsim Çiftleri
Birlikte sık kullanılan isim çifti önerileri
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan erkek isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Turan İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
Bir adın insanı belirlediğini söyleyemeyiz; ama adların taşıdığı çağrışımlar kültürel olarak paylaşılır ve gerçektir. Farsça ve Türkçe kökenli Turan isminde öne çıkan iki özellik:
Kararlılık
İsmin ilk akla getirdiği şey kararlılık ve dayanıklılık. Kolay pes etmeyen, kendi yükünü taşıyan, gerektiğinde tek başına da yürüyebilen bir tavır.
Doğa Sevgisi
Bu isim doğayla kurulan bir bağla anılır: özgür, sade, kalabalıktan çok kırı ve denizi seven bir tavır. Türkçede doğadan alınan adlar en eski ve en sevilen katmandır.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
1851'de 72. sırada bulunan Turan, kayıtların en eski dönemlerinden beri izlenebilen adlardandır. 19. yüzyılın sonunda 140-180 arasına geriledi. 1930'larda yeniden yükseldi: 1935'te 75. sıraya çıktı, 1956'dan 1977'ye dek ilk yüz içinde kaldı ve 1966'da da 75. sıradaydı. 1980'lerden sonra yavaş yavaş geriledi; 2000'de 235., 2012'de 373. sıradaydı. Son on yılda 355-400 arasında dengelendi ve 2025'te 365. sıradadır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Bölgesel Yoğunlaşma · TÜİK 2025
Turan, 81 ilin ilk 30 listesinde yalnızca Sivas'ta görünüyor — orada Türkiye ortalamasına göre 3,1 kat daha yaygın.
Oran, ismin o ildeki payının Türkiye genelindeki payına bölümüdür. Yaşayan nüfus verisidir; yeni doğan sıralaması değildir.
- Yaklaşık her 1.800 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Turan adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Turan adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Mitolojik Kökeni
Turan, Fars-Türk mitolojisinde Türklerin efsanevî yurdunun adıdır; Firdevsî'nin Şehnâme'sinde İran'ın karşısında yer alan ülke olarak anılır ve hükümdarı Afrâsiyâb (Türk geleneğinde Alp Er Tunga) ile özdeşleşir. Ceyhun (Amuderya) ötesindeki bozkırları imleyen Turan, sonraları Türk dünyasının bütününü anlatan bir kavrama dönüşmüştür. Turan adı, bu geniş coğrafî-mitolojik mirası taşır.
Tarihi Figürler
Turan Kavramı ve Ziya Gökalp
1876-1924, Diyarbakır / İstanbulTürkçülüğün kuramcısı Ziya Gökalp, Turan sözcüğünü modern Türk milliyetçiliğinin merkezî kavramlarından biri hâline getirdi. 1914'te yayımlanan Kızıl Elma adlı şiir kitabındaki Turan şiiri, "Vatan ne Türkiye'dir Türklere, ne Türkistan / Vatan, büyük ve müebbed bir ülkedir: Turan" dizeleriyle bu düşüncenin en çok bilinen ifadesi oldu. Gökalp sonraki yıllarda Turan'ı uzak bir ülkü sayıp Türkiyecilik çizgisine yaklaştı.
Edebiyatta ve Folklorda
Şehname — İran-Turan Savaşları
Firdevsi · 1010Firdevsi'nin Şehname'sinde (11. yüzyıl) İran ile Turan arasında kuşaklar boyu süren çatışma, eserin destansı omurgasıdır. Kahraman Rüstem'in Turan ordularına karşı mücadelesi anlatılır; Turan hükümdarı Efrasiyab, İran destanının baş düşmanıdır. Osmanlı divan edebiyatı bu İran-Turan karşıtlığını tanıdı ve yorumladı; Türklerin Turan tarafında görülmesi, Osmanlı ile İran arasındaki rekabetin kültürel arka planına da yansıdı.
Kızıl Elma
Ziya Gökalp · 1914Ziya Gökalp'ın Türkçü düşüncesinin şiirle dile getirilmiş bildirgesi sayılan kitap. Kızıl Elma, Türklerin ortak ülküsünü simgeleyen eski bir Türk motifidir; Turan ise bu ülkünün coğrafi karşılığıdır. Birinci Dünya Savaşı yıllarında yayımlanan eser Türkçü hareketin temel metinlerindendir. Günümüzde Türkçü söylemin tartışmalı bir referans noktası olarak değerlendirilir.
Modern Kültürde
Turan Oflazoğlu
Edebiyat · 1932Türk oyun yazarı, şair ve çevirmen (d. 1932). Osmanlı tarihinden beslenen oyunlarında olayları değil kişilerin iç dünyasını merkeze aldı; Deli İbrahim (1967) kendisine 1968 Türk Dil Kurumu Tiyatro Ödülü'nü kazandırdı.
Ünlü İsimdaşlar
Turan Güneş
Türk dışişleri bakanı olarak görev yapmış önemli bir devlet adamıdır.
Turan Oflazoğlu
Türk tiyatro edebiyatının önde gelen isimlerinden biri olan oyun yazarıdır.
Turan Özdemir
Tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (1952-2018). Dondurmam Gaymak'taki (2005) Ali rolüyle 2006'da Altın Koza En İyi Erkek Oyuncu ödülünü aldı.
Turan İsmiyle Kurulan İkili Adlar
Turan ismini başka bir isimle birlikte kullanmak isteyenler için TÜİK kayıtlarında yer alan ikili adlar.
Turan İsmi En Yaygın Hangi İllerde?
TÜİK 2025 verilerine göre Turan isminin en çok kullanıldığı iller.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Biçimler ve Yazım Varyantları
Dilsel türevler
- FarsçaTuran (توران)
- UrducaTuran
- Azerbaycan TürkçesiTuran
- TacikçeTuron (Турон)
Yazım varyantları
Aynı isim, farklı dillerde alışılagelmiş yazım biçimleri.
- ArapçaTuran (توران)