Turan, destan geleneğinde Türklerin Orta Asya'daki tarihsel yurdunun adıdır; şiirimizde Türk dünyasının ortak imgesi olmuştur. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2025: #365).
Turan İsminin Anlamı ve Kökeni
Turan, Turancılık ideolojisinde dünyadaki tüm Türklerin bir araya geleceği hayali yurdu simgeleyen coğrafi ve siyasi bir kavramdır. Türk şiiri ve edebiyatında derin izler bırakan bu ad, Orta Asya steplerini ve Türk dünyasının ortak ruhunu çağrıştırır. Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre Turan adı 1851 yılından itibaren yıllık isim kayıtlarında yer almaktadır. İsim, 1851 verilerinde 72. sıraya kadar tırmanarak en çok tercih edildiği dönemi görmüştür. Güncel olarak 2025 sıralamasında 365. konumdadır.
Farsça-Türkçe Turan — kökeninde "tarihsel Orta Asya Türk coğrafyası" anlamındaki yer adıdır; 20. yüzyıl Türk milliyetçi düşüncesinde ise bütün Türkleri birleştiren ideal vatan kavramına dönüşmüştür. Ana İran geleneğinde Tur/Turan İran'ın-kuzey-doğusundaki göçebe-Türk-İranlı kabilelerinin bölgesi olarak tanımlanır — Firdevsi'nin Şehname'sinde (11. yüzyıl) İran ile Turan arasındaki epik çatışma Fars-destan-geleneğinin omurgasıdır. 20. yüzyıl başlarında Türk milliyetçi düşüncesi Turan kavramını Moğolistan'dan-Balkanlar'a-uzanan Türk Dünyası idealinin coğrafi adı olarak yeniden yorumladı. Ziya Gökalp'ın Kızıl Elma (1914) şiirinde Turan kavramı pan-Türkizm ideolojisinin ana sembolü olarak işlendi.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Turan İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
Bir adın insanı belirlediğini söyleyemeyiz; ama adların taşıdığı çağrışımlar kültürel olarak paylaşılır ve gerçektir. Türkçe kökenli Turan isminde öne çıkan iki özellik:
Kararlılık
İsmin ilk akla getirdiği şey kararlılık ve dayanıklılık. Kolay pes etmeyen, kendi yükünü taşıyan, gerektiğinde tek başına da yürüyebilen bir tavır.
Doğa Sevgisi
Bu isim doğayla kurulan bir bağla anılır: özgür, sade, kalabalıktan çok kırı ve denizi seven bir tavır. Türkçede doğadan alınan adlar en eski ve en sevilen katmandır.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Deneyin
Size en yakın ismi bulalım
6 kısa soru, 30 saniye — zevkinize göre kişisel isim önerileri.
Popülerlik Hikâyesi
1851'de 72. sırada bulunan Turan, kayıtların en eski dönemlerinden beri izlenebilen adlardandır. 20. yüzyıl boyunca yerini yeni kuşak adlara bıraktı. 1900'de 173. sırada bulunuyordu. 2025 itibarıyla 365. sıradadır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Bölgesel Yoğunlaşma · TÜİK 2025
Turan, 81 ilin ilk 30 listesinde yalnızca Sivas'ta görünüyor — orada Türkiye ortalamasına göre 3,1 kat daha yaygın.
Oran, ismin o ildeki payının Türkiye genelindeki payına bölümüdür. Yaşayan nüfus verisidir; yeni doğan sıralaması değildir.
- Yaklaşık her 1.800 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Turan ismini eşin de sever mi?
İsim Eşleşmesi ile birlikte seçin — ikinizin de beğendiği isimler eşleşsin.
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Turan adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Turan adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Mitolojik Kökeni
Turan, Fars-Türk mitolojisinde Türklerin efsanevî yurdunun adıdır; Firdevsî'nin Şehnâme'sinde İran'ın karşısında yer alan ülke olarak anılır ve hükümdarı Afrâsiyâb (Türk geleneğinde Alp Er Tunga) ile özdeşleşir. Ceyhun (Amuderya) ötesindeki bozkırları imleyen Turan, sonraları Türk dünyasının bütününü anlatan bir kavrama dönüşmüştür. Turan adı, bu geniş coğrafî-mitolojik mirası taşır.
Tarihi Figürler
Turan Kavramı ve Ziya Gökalp
1876-1924, Diyarbakır / İstanbulTürkçülüğün kuramcısı Ziya Gökalp, Turan sözcüğünü modern Türk milliyetçiliğinin merkezî kavramlarından biri hâline getirdi. 1914'te yayımlanan Kızılelma adlı şiir kitabının ilk şiiri olan Turan, "Vatan ne Türkiye'dir Türklere, ne Türkistan / Vatan, büyük ve müebbed bir ülkedir: Turan" dizeleriyle bu düşüncenin en çok bilinen ifadesi oldu. Gökalp sonraki yıllarda Turan'ı uzak bir ülkü sayıp Türkiyecilik çizgisine yaklaştı.
Edebiyatta ve Folklorda
Şehname — İran-Turan Savaşları
Firdevsi · 1010Firdevsi'nin Şehname'sinde (11. yüzyıl) İran ile Turan arasındaki binyıllık çatışma döngüsü eserin destansı omurgasıdır. Kahraman Rüstem'in Turan-ordularına karşı mücadelesi, Efrasiyab (Turan-hükümdarı) figürü Fars-mitolojisinin merkez antagonistidir. Osmanlı divan edebiyatı bu-İran-Turan dikotomisini alıp yorumladı; Türklerin-Turan-tarafı-olarak-konumlanışı Osmanlı-Fars rekabet dinamiğinin kültürel arkaplanına zemin hazırladı.
Kızıl Elma ve Turan
Ziya Gökalp · 1914Ziya Gökalp'ın Türkçü milliyetçiliğinin poetik manifestosu sayılan şiir kitabı. Kızıl Elma Türk milletinin ortak hedefini simgeleyen eski-Türk-mitolojik motifi; Turan ise bu-hedefin-coğrafi-ideolojik-karşılığı. Birinci Dünya Savaşı döneminde yayımlanan eser Türkçü hareketin temel metinlerindendir. Günümüzde Türkçü söylemin tartışmalı bir referans noktası olarak değerlendirilir.
Modern Kültürde
Turan Oflazoğlu
Edebiyat · 1932Türk oyun yazarı, şair ve çevirmen (d. 1932). Osmanlı tarihinden beslenen oyunlarında olayları değil kişilerin iç dünyasını merkeze aldı; Deli İbrahim (1967) kendisine 1968 Türk Dil Kurumu Tiyatro Ödülü'nü kazandırdı.
Deneyin
Turan soyadınızla nasıl duruyor?
Soyadınızı yazın; ses akışını, ritmi ve anlam ilişkisini birlikte değerlendirelim.
Turan ile İsim Çiftleri
Birlikte sık kullanılan isim çifti önerileri
Ünlü İsimdaşlar
Turan Güneş
Türk dışişleri bakanı olarak görev yapmış önemli bir devlet adamıdır.
Turan Oflazoğlu
Türk tiyatro edebiyatının önde gelen isimlerinden biri olan oyun yazarıdır.
Turan Dursun
Din eleştirisi alanında kaleme aldığı eserleriyle tanınan Türk yazardır.
Turan Özdemir
Türkiye'de çeşitli siyasi görevlerde bulunmuş bir politikacıdır.
Turan İsmi En Yaygın Hangi İllerde?
TÜİK 2025 verilerine göre Turan isminin en çok kullanıldığı iller.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Biçimler ve Yazım Varyantları
Dilsel türevler
- Farsça (kaynak)Tūrān
- UrducaTuran
- Azerbaycan TürkçesiTuran
- TacikçeTuron (Турон)
Yazım varyantları
Aynı isim, farklı dillerde alışılagelmiş yazım biçimleri.
- ArapçaTūrān