Zübeyda
زبيدة
Zübeyda İsminin Anlamı ve Kökeni
Zübeyda, "öz, kaymak, bir şeyin en seçkin parçası" anlamındaki Zübeyde adının söyleyişidir; Arapça "zübde" (öz) kökünden gelir. Tarihte iki büyük Zübeyde'yi çağrıştırır: hac yolunu su kuyularıyla donatan Abbasi hanımı Zübeyde bint Cafer ve Mustafa Kemal Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım. TÜİK kayıtlarında Zübeyda ismine ilk olarak 1874 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1877 yılında 149. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2023 yılı verilerinde 430. sırayla listelenmektedir.
Arapça "z-b-d" kökünden gelir; "zübde" sütün en saf, en değerli kısmı olan kaymağı, mecazen bir şeyin özünü anlatır. Rivayete göre ad, dedesi Halife Mansur tarafından teninin beyazlığı dolayısıyla "küçük tereyağı" sevgisiyle verilmiştir. Zübeyde, "özün özü, en seçkin" demektir.
Popülerlik
Zübeyda, Osmanlı'nın son yüzyılına ait klasik bir ad. Uzun süre alt sıralarda seyreden ad, son yıllarda yeniden ilgi görmeye başlamış; 2003 dolayında 520. sıralardayken 2023'te 430. sıraya yükselmiştir. En yüksek konumu 1877'te 149. sıradır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
Zübeyde bint Cafer, Abbasi sarayının hayırseverliğiyle anılan hanımıdır; Kufe'den Mekke'ye uzanan hac yolunu kuyular ve konaklarla donatması, hac ibadetine hizmetin kalıcı örneklerindendir.
Tarihi Figürler
Zübeyde bint Cafer
762-831, AbbasiAbbasi halifesi Harun Reşid'in eşi ve Halife Emin'in annesidir; Kufe'den Mekke'ye uzanan hac yolunu kuyular ve konaklarla donatmasıyla ünlüdür — bu güzergah "Derb Zübeyde" diye anılır. Mekke'ye su getiren "Ayn Zübeyde" su yolu da onun hayratıdır.
Zübeyde Hanım
1857-1923Mustafa Kemal Atatürk'ün annesidir; Selanik yöresinden, dindar ve iradeli bir Türk kadınıdır. Oğlunun yetişmesindeki etkisiyle ve "Zübeyde Molla" lakabıyla anılır.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapçaزبيدة (Zübeyde)