Ferhat Şirin
Neden Birlikte Güzel?
“Klasik Fars-Türk destansı-aşk anlatısının baş-figürleri Ferhat ile Şirin'i birleştiren mecâzî-aşk-bileşim.”
Ferhat Şirin, klasik-Fars edebiyatının destansı-aşk anlatısı Hüsrev ü Şîrîn / Ferhat ile Şîrîn mesnevî-anlatısının baş-figürlerini bir-araya-getirir. Ferhat (taş-ustası) ile Şirin'in (Ermenistan-prensesi) trajik-aşk-anlatısı, Nizâmî-i Gencevî'nin 1180 Husrev u Şîrîn mesnevisi başta-olmak-üzere klasik-Fars-Türk-Urdu edebiyatlarında yüzlerce-yeniden-yazıma konu-olmuş, mecâzî-aşk (dünyevi-aşkın-ilahî-aşka-köprü-olması) kavramının halk-anlatısının zirve-örneklerinden biri.
Ferhat: sevinç-mutluluk · Şirin: tatlı, hoş — birlikte 'tatlı-aşk destanının-bileşimi'.
İsimleri Ayrı Ayrı
Ortak Köken
İkilinin iki yarısı, Farsça-İslami klasik-aşk-edebiyat kelime-ailesinden gelen iki ayrı kelimedir. Ferhat, Farsça Farhād (فرهاد) — Eski-Farsça Fra-data (Allah'ın-bağışı) kökünden — destansı-aşk anlatısında Şirin'in-âşığı taş-ustasının-adı, "sevinç, mutluluk, başarı" anlam-katmanı taşır. Şirin ise Farsça Shīrīn (شیرین) — "tatlı, hoş, lezzetli" anlamı; Ermeni-Bizans-Sasânî dönemi prensesi olarak destansı-aşk-anlatısının kadın-baş-figürüdür. İkili bir-araya-geldiğinde sevinç-bağışı ile tatlı-sevgili anlam-bütünlüğünü kurar; klasik-Fars-mesnevi-aşk anlatısının en-yaygın-bilinen kadın-erkek bileşim-form'u.
Karakter
Efsane ve Destan
Ferhat ile Şirin destansı-aşk anlatısı, klasik-Fars-Türk-Urdu edebiyat-mirâsında yüzlerce-yeniden-yazıma konu-olmuş klasik-aşk anlatısıdır. En-bilinen-form: Ermenistan-Bizans-Sasânî dönemi prensesi Şirin ile Sasânî-hükümdarı Husrev arasındaki aşka, taş-ustası Ferhat'ın da-dahil-olmasıyla üçlü-anlatı-yapısı kurulur. Ferhat'ın Şirin'i sevmesi sebebiyle Husrev tarafından Bisütun-Dağı'ndan-süt-akıtacak-kanal-açma gibi-imkânsız-görevlerle-uğraştırılması, Ferhat'ın aşkının-gücüyle dağı-yararak kanal-açtığı sırada Şirin'in-öldüğü-haberini-aldığında çekiçle-kendini-vurarak ölmesi anlatılır. Nizâmî-i Gencevî'nin 1180-Farsça Husrev u Şîrîn mesnevî'si bu anlatının klasik-edebî-zirvesidir; Şeyh Galib Hüsn ü Aşk'ında alegorik-yansımaları yer-eder. Tasavvuf-yorumunda Ferhat'ın aşk-uğruna-dağ-yarması sâlikin-Allah-aşkıyla nefs-engellerini-aşmasının metaforu olarak okunur.
Yazım Varyantları
Aynı ikili, farklı dönem ve metinlerde alışılagelmiş yazım biçimleri.
- Ferhat Şirin
- Ferhad Şîrîn
- Farhād Shīrīn
- Ferhat ile Şirin
- Ferhat-Şirin
Popülerlik Hikayesi
Ferhat tek-isim olarak Türkiye'de uzun-süre top-30-50 bandında populer-rozetli klasik-Fars-aşk-edebiyat çağrışımlı erkek-ismi olarak yaygın-tercih. Şirin tek-isim olarak Türkiye'de modern-Türk kadın-isim-tercihlerinde top-50-100 bandında konumlanır. Bileşik Ferhat Şirin form'u tek-bir-çocuğa-verilen bileşik-isim olarak nadir kullanılır — daha-çok ikiz-bebekler (erkek+kız) için destansı-aşk-anlatısı niyetiyle sembolik-tercih-edilir; Türk-modern-popüler-kültür (TV-dizileri, Türk-pop şarkıları) aracılığıyla ad-çiftinin kamu-belleğindeki canlılığı pekişmiştir.