Abdulbari

Abdulbari, Arapça 'Abd al-Bāri' (عبد الباري) — 'abd ("kul, hizmetkâr") ve al-Bāri' ("yapan, yaratan, kusursuz-meydana-getiren — Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından") söz-unsurlarının terkibinden — Yapan-Yaratıcı'nın kulu, Mükemmel-Yaratıcı-Allah'ın hizmetkârı anlamlarına gelir. al-Bāri' (الباري), Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sının söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik İslamî kelâm-jargonunda al-Khāliq, al-Bāri', al-Muṣawwir üçlüsü yaratım-doktrininin üç-yan-yansıması yan-form söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır (Haşr 59:24 Huwa'llāhu al-Khāliqu al-Bāri'u al-Muṣawwiru lahu al-asmā'u al-ḥusnā — "O, yaratan, yapan, sûret-veren Allah'tır; en güzel isimler O'nundur"). 'Abd- başlangıçlı compound theofor erkek adlarının (Abdullah, Abdurrahman, Abdurahman, Abdulkerim, Abdurrahim, Abdulhamit, Abdulvahap, Abdulaziz, Abdulbaki, Abdulhakim, Abdulhalim, Abdulmecit, Abdulselam — bk. ilgili maddeler) ailesinin söz-merkezindeki yan-form söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. 131 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2024'te #448 sıradadır.

Arapça 'Abd al-Bāri' (عبد الباري), iki Arapça söz-unsurunun terkibinden yapılmıştır: 'abd ("kul, hizmetkâr; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde '-b-d kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; bk. Abdullah, Abdurrahman maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") ve al-Bāri' ("yapan, yaratan, kusursuz-meydana-getiren; Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde b-r-' kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; bara'a — yarattı, al-bāri' — yaratan, al-Bariyyah — yaratılmışlar-yan-form söz-yapısı, al-tabri'a — söz-yan-yan-yapı yan-örgüsü"). al-Bāri' (الباري), Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sının söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik İslamî kelâm-jargonunda al-Khāliq (yaratan-genel), al-Bāri' (kusursuz-yapıcı; tasarımdan-uygulamaya-getiren), al-Muṣawwir (sûret-veren) üçlüsü yaratım-doktrininin üç-yan-yansıması yan-form söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; klasik Sünni-mufessirler söz-örgüsünde al-Khāliq — yaratım-tasarımı söz-merkezi yan-form söz-yapısı, al-Bāri' — tasarımı-yokluktan-varlığa-çıkaran kusursuz-yapıcı söz-yapısı, al-Muṣawwir — yaratılmışların özel-sûretlerini-veren söz-yapısı yan-bağlanır. Kur'an-ı Kerîm'de al-Bāri' söz-yapısı: (1) Bakara 2:54 Wa-idh qāla Mūsā li-qawmihi yā qawmi innakum ẓalamtum anfusakum bi-ttikhādhikumu al-'ijla fa-tūbū ilā bāri'ikum fa-qtulū anfusakum dhālikum khayrun lakum 'inda bāri'ikum — "Mûsâ kavmine dedi ki: 'Ey kavmim! Buzağıyı edinmekle nefislerinize zulmettiniz; Yaratıcınıza tevbe edin, nefislerinizi öldürün; Yaratıcınız katında bu sizin için daha hayırlıdır'" — bāri'ikum (Yaratıcınız) söz-yapısı yan-bağlanır; (2) Haşr 59:24 Huwa'llāhu al-Khāliqu al-Bāri'u al-Muṣawwiru lahu al-asmā'u al-ḥusnā yusabbiḥu lahu mā fī al-samāwāti wa al-arḍ; wa-huwa al-'Azīzu al-Ḥakīm — "O, yaratan, yapan, sûret-veren Allah'tır; en güzel isimler O'nundur; göklerdeki ve yerdeki [her şey] O'nu tesbîh-eder; O, 'Azîz, Ḥakîm'dir." Bu âyet klasik İslamî al-Asmā' al-Ḥusnā doktrininin söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır. 'Abd- başlangıçlı compound theofor erkek adlarının ailesinin söz-merkezindeki yan-form söz-yapısının söz-imgesi: Abdullah (orijinal DB; "Allah'ın kulu" — söz-merkezi-onursal söz-yapısı), Abdurrahman/Abdurahman ("Rahmân'ın kulu" — bk. Rahman maddesi yan-form söz-örgüsü), Abdulkerim ("Kerîm'in kulu"), Abdurrahim ("Rahîm'in kulu"), Abdulhamit ("Hamîd'in kulu"), Abdulvahap ("Vehhâb'ın kulu"), Abdulaziz ("'Azîz'in kulu"), Abdulbaki ("Bâkî'nin kulu"), Abdulhakim ("Ḥakîm'in kulu"), Abdulhalim ("Ḥalîm'in kulu"), Abdulmecit ("Mecîd'in kulu"), Abdulselam ("Selâm'ın kulu"), Abdulbari (bu yan-form söz-yapısı; "Bâri''nin kulu"), Abdulcelil ("Celîl'in kulu"; bk. Abdulcelil maddesi yan-form söz-örgüsü), Abdulhalik ("Hâlık'ın kulu"; bk. Abdulhalik maddesi yan-form söz-örgüsü) yan-örgüsü oluşmuştur. Klasik Sünni-İslamî sîret-tasavvuf söz-örgüsünde 'Abd al-Bāri' yan-form söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi yan-bağlanır; klasik Hint-İslamî halk-tasavvuf-mirasının söz-merkezindeki figürlerinden Mawlānā 'Abd al-Bāri' Farangī Maḥallī (1878-1926, Lucknow-merkezli klasik Hint-Sünni ulemâ-yan-yapı) yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Abdulbâri / Abdulbari yan-formunda yerleşmiştir.