Abdulmuttalip
Anlam ve Köken
Abdulmuttalip, Arapça 'Abd al-Muṭṭalib (عبد المطلب) — 'abd ("kul, hizmetkâr") ve al-Muṭṭalib ("taleb-eden, arayan, klasik İslamî sîret-tarihinde Hz. 'Abd al-Muṭṭalib'in dedelik-onursal söz-yapısının söz-merkezindeki söz-yapısı; bk. Muttalip maddesi yan-form söz-örgüsü") söz-unsurlarının terkibinden — Muṭṭalib'in kulu, klasik İslamî sîret-tarihinin söz-merkezindeki onursal-yan-form söz-yapısı anlamlarına gelir. *Tarihsel-referansı klasik İslamî sîret-tarihinin söz-merkezindeki en-onursal figürlerinden biri olan Hz. 'Abd al-Muṭṭalib ibn Hāshim (496-578) — Hz. Peygamber Muḥammed'in dedesi; Quraysh-Hâşim-yan-yansıyan onursal-yan-form söz-yapısının söz-imgesi; Mekke'nin 6. yüzyıl ortasında Sayyid Quraysh (Quraysh-onursal-başı) onursal-makamının söz-imgesi; klasik halk-İslam söz-örgüsünde Zemzem-kuyusunu ikinci-kez-yeniden-açan onursal-yan-figürün söz-imgesi yan-bağlanır. Hz. 'Abd al-Muṭṭalib'in oğullarından 'Abd Allāh ibn 'Abd al-Muṭṭalib (Hz. Peygamber'in babası), Abū Ṭālib (Hz. 'Alī'nin babası), al-'Abbās (sahabi-büyük-yan-yapı; bk. Abbas maddesi yan-form söz-örgüsü), Ḥamza (Şehîd-i Uḥud, Sayyid al-Shuhadā'), Abū Lahab yan-bağlanır. Klasik İslamî sîret-tarihinin söz-merkezindeki söz-yapısı (bk. Muttalip* maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada). 157 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #439 sıradadır.
Arapça 'Abd al-Muṭṭalib (عبد المطلب), iki Arapça söz-unsurunun terkibinden yapılmıştır: 'abd ("kul, hizmetkâr; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde '-b-d kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; bk. Abdullah, Abdurrahman, Abdulbari maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") ve al-Muṭṭalib ("taleb-eden, arayan, klasik Arap-Sami söz-örgüsünde ṭ-l-b kök-ailesinin söz-merkezindeki VIII. babının (ifti'āl) etken-sıfat-fiil formu; aynı kök-ailesinden ṭalaba — taleb-etti, al-ṭalab — taleb, al-Ṭālib — taleb-eden, Abū Ṭālib — Hz. 'Alī'nin babası onursal-yan-form söz-yapısı, al-maṭlūb — taleb-edilen, al-iṭṭilā' — yan-form söz-yapısı; bk. Muttalip maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada yan-örgüsü"). Birleşim 'Abd al-Muṭṭalib = "Muṭṭalib'in kulu, klasik İslamî sîret-tarihinin söz-merkezindeki onursal-yan-form söz-yapısı, Hz. Peygamber'in-dedesinin-ad-yan-yansıması". Tarihsel-referansı klasik İslamî sîret-tarihinin söz-merkezindeki en-onursal figürlerinden biri olan Hz. 'Abd al-Muṭṭalib ibn Hāshim ibn 'Abd Manāf ibn Quṣayy (496-578) — Hz. Peygamber Muḥammed'in dedesi yan-bağlanır. Klasik halk-İslamî sîret-tarihinde Hz. 'Abd al-Muṭṭalib'in adlandırma-yan-yapısı: asıl-adı Shayba al-Ḥamd ("Hamd'ın aklığı" — saçlarının ak-doğumlu olmasından — Yesrib'de doğum-yan-yapı söz-yapısı yan-bağlanır); amcası al-Muṭṭalib ibn 'Abd Manāf (klasik halk-İslamî sîret-tarihinin söz-merkezi söz-yapısı; bk. Abdulmenaf maddesi yan-form söz-örgüsü) onu Yesrib'den Mekke'ye götürdüğünde insanlar al-Muṭṭalib'in kölesi sandılar — bundan dolayı 'Abd al-Muṭṭalib (Muṭṭalib'in kulu) onursal-yan-form söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik İslamî sîret-tarihinde Mekke'nin 6. yüzyıl ortasında Sayyid Quraysh (Quraysh-onursal-başı) onursal-makamının söz-imgesi; siqāya (Hac-su-dağıtım-onursal söz-yapısı) ve rifāda (Hac-yemek-dağıtım-onursal söz-yapısı) makamlarının söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. Klasik halk-İslam söz-örgüsünde Hz. 'Abd al-Muṭṭalib'in en-onursal söz-yapısının söz-imgesi: Zemzem-kuyusunu ikinci-kez-yeniden-açan onursal-yan-figürün söz-imgesi yan-bağlanır (Zemzem-kuyusu Hz. İsmâ'îl döneminde açıldı, Curhûm kabilesi tarafından kapatıldı, Hz. 'Abd al-Muṭṭalib rüyâ-yan-yapı yan-bağlamı yan-bağlanır ile yeniden-açtı; klasik İslamî sîret-tarihinin söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır). Yawm al-Fīl (Fil-Olayı, 570) — Ebrehe'nin Habeşistân-pâdişâhı'nın Kâbe'yi yıkmaya gelmesi söz-merkezi söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; Hz. 'Abd al-Muṭṭalib'in Ebrehe'ye karşı klasik söz-merkezi söz-yapısı ("Anā rabb al-ibili wa-li-l-bayti rabbun yaḥmīh — "Ben develerin sahibiyim; Bu Beyt'in de bir Sahibi vardır, O onu korur"); Fil-yılı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi klasik İslamî sîret-tarihinin söz-merkezi söz-yapısı yan-bağlanır. Hz. 'Abd al-Muṭṭalib'in oğullarından: (1) 'Abd Allāh ibn 'Abd al-Muṭṭalib (Hz. Peygamber'in babası — Hz. Âmine ile evlendi, Hz. Muḥammed'in doğumundan önce vefât-etti); (2) Abū Ṭālib (Hz. 'Alī ibn Ebî Tâlib'in babası); (3) al-'Abbās (sahabi-büyük-yan-yapı; bk. Abbas maddesi yan-form söz-örgüsü; Abbâsî hânedânının ata-yan-yapı); (4) Ḥamza ibn 'Abd al-Muṭṭalib (Şehîd-i Uḥud, 625; Sayyid al-Shuhadā' — Şehîdler-Sultânı onursal-yan-form söz-yapısı; Asad Allāh (Allah'ın Aslanı) onursal-lakabı yan-bağlanır); (5) Abū Lahab (klasik İslamî sîret-tarihinde Hz. Peygamber'e düşmanlık-yan-yapı söz-imgesi; Tebbet sûresi söz-merkezi söz-yapısı yan-bağlanır). Klasik İslamî sîret-tarihinin söz-merkezindeki söz-yapısı (bk. Muttalip maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada). 'Abd- başlangıçlı compound theofor erkek adlarının (bk. Abdulbari maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada — Abdullah, Abdurrahman, Abdulkerim, Abdurrahim, Abdulhamit, Abdulvahap, Abdulaziz, Abdulbaki, Abdulhakim, Abdulhalim, Abdulmecit, Abdulselam, Abdulbari, Abdulcelil, Abdulhalik yan-örgüsü) ailesinden olmakla birlikte, al-Muṭṭalib — al-Asmā' al-Ḥusnā'dan değil, klasik İslamî sîret-tarihinin söz-merkezindeki onursal-yan-figürün söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; bu yönüyle Abdulmuttalip, klasik 'Abd al-X compound theofor söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısının söz-imgesi olmakla beraber, bireyselliği bakımından Hz. 'Abd al-Muṭṭalib-yan-yansıyan-onursal yan-form söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Abdülmuttalip / Abdulmuttalip yan-formunda yerleşmiştir.
Popülerlik
Abdulmuttalip, 1868'den itibaren TÜİK kayıtlarında dindar Anadolu Türk-İslam ailelerinin sevdiği klasik sîret-onursal-yan-yapı erkek adı şeklinde görünür. 20. yüzyıl boyunca 250-500 sıralarında istikrarlı kaldı; 2025'te #439 sıradadır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: 'Abd al-Muṭṭalib söz-yapısı klasik İslamî sîret-tarihinin söz-merkezindeki en-onursal yan-form söz-yapısı; Hz. Peygamber'in dedesi Hz. 'Abd al-Muṭṭalib ibn Hāshim (496-578) yan-bağlanır. Yawm al-Fīl (570 Fil-Olayı), Zemzem-kuyusunun yeniden-açılışı, Sayyid Quraysh onursal-makamı yan-bağlamlı söz-yapıları klasik İslamî sîret-tarihinin söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. Hz. 'Abd al-Muṭṭalib'in oğulları: 'Abd Allāh (Hz. Peygamber'in babası), Abū Ṭālib, al-'Abbās, Ḥamza, Abū Lahab yan-bağlanır. 'Abd- başlangıçlı compound söz-yapıları klasik Sünni-İslam onursal-yan-form söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı (bk. Abdulbari maddesi yan-form söz-örgüsü detayı orada). Türk-İslam ailelerinde Abdulmuttalip adı koymak, çocuğa klasik İslamî Hz. 'Abd al-Muṭṭalib yan-yan-onursal söz-yapısına nisbet, Hz. Peygamber'in-dedesinin-yan-yansıyan-onursalını-yansıtan, klasik sîret-mü'min, Quraysh-Hâşim-yan-onursal karakter-niyetini yakıştırma anlamı içerir.
Tarihi Figürler
Hz. 'Abd al-Muṭṭalib ibn Hāshim
496-578, Hz. Peygamber'in dedesiKlasik İslamî sîret-tarihinin söz-merkezindeki en-onursal figürlerinden biri; Mekke'nin 6. yüzyıl ortasında Sayyid Quraysh (Quraysh-onursal-başı). Yawm al-Fīl (Fil-Olayı, 570) söz-yapısının söz-merkezi söz-yapısı; Zemzem-kuyusunu ikinci-kez-yeniden-açan onursal-yan-figür yan-bağlanır.
Hz. Ḥamza ibn 'Abd al-Muṭṭalib
öl. 625 (Uḥud), *Sayyid al-Shuhadā'*Şehîd-i Uḥud (625); Sayyid al-Shuhadā' (Şehîdler-Sultânı) onursal-yan-form söz-yapısı; Asad Allāh (Allah'ın Aslanı) onursal-lakabı yan-bağlanır. Hz. 'Abd al-Muṭṭalib'in oğullarından, klasik İslamî sîret-tarihinin söz-merkezi söz-yapısı.
Edebiyatta ve Folklorda
Kur'an-ı Kerîm — Fîl Sûresi (105)
Alam tara kayfa fa'ala rabbuka bi-aṣḥābi al-fīl — Fil-Olayı (570) söz-merkezi söz-yapısı; Hz. 'Abd al-Muṭṭalib'in Ebrehe'ye karşı klasik söz-merkezi söz-yapısının yan-bağlamı yan-bağlanır.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapça'Abd al-Muṭṭalib (عبد المطلب)
- Farsça'Abd al-Muṭṭalib
- UrducaAbdul Muttalib
- Türkçe (yan-formlar)Abdülmuttalip / Abdulmuttalip
Ünlü İsimdaşlar
Hz. 'Abd al-Muṭṭalib ibn Hāshim
Hz. Peygamber'in dedesi, Quraysh-Hâşim-yan-yansıyan onursal-başı (496-578)Klasik İslamî sîret-tarihinin söz-merkezindeki en-onursal figürlerinden biri; Mekke'nin 6. yüzyıl ortasında *Sayyid Quraysh* (Quraysh-onursal-başı) onursal-makamının söz-imgesi; klasik halk-İslam söz-örgüsünde Zemzem-kuyusunu ikinci-kez-yeniden-açan onursal-yan-figürün söz-imgesi yan-bağlanır. Asıl-adı *Shayba al-Ḥamd* ("Hamd'ın aklığı" — Yesrib'de doğum-yan-yapı söz-yapısı yan-bağlanır).