Abdüsselam
Anlam ve Köken
Abdüsselam, Arapça 'Abd al-Salām (عبد السلام) — 'abd ("kul, hizmetkâr") ve al-Salām ("barışçı, esenlik-sahibi; Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından") söz-unsurlarının terkibinden — Selâm-olan-Allah'ın kulu, Esenlik-sahibi-Allah'ın hizmetkârı anlamlarına gelir; Abdulselam adının halk-yumuşak-söyleyişin söz-yansıması yan-formudur (bk. Abdulselam maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada). TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Barışçı olan Tanrı'nın kulu manasında nitelendirir. al-Salām (السلام), Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sının söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik İslamî söz-örgüsünde al-Salām doktrininin söz-merkezi söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Kur'an-ı Kerîm'de al-Salām söz-yapısı söz-merkezi söz-imgesi: Haşr 59:23 Huwa'llāhu lladhī lā ilāha illā Huwa al-Maliku al-Quddūsu al-Salāmu al-Mu'minu — "O öyle bir Allah'tır ki, O'ndan başka ilâh yoktur; Mâlik, Kuddûs, Selâm, Mü'min'dir" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî al-Asmā' al-Ḥusnā doktrininin söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (bk. Abdulselam, Cabir, Cabbar maddeleri yan-form söz-örgüsü). 'Abd- başlangıçlı compound theofor erkek adlarının (bk. Abdulbari maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada) ailesinden bir üyedir. 159 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #446 sıradadır.
Arapça 'Abd al-Salām (عبد السلام), iki Arapça söz-unsurunun terkibinden yapılmıştır: 'abd ("kul, hizmetkâr; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde '-b-d kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; bk. Abdullah, Abdurrahman, Abdulbari maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") ve al-Salām ("barışçı, esenlik-sahibi; Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde s-l-m kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-Islām — İslâm; teslim-olma yan-yorumu, al-Muslim — Müslüman, al-Mu'min — Mü'min, al-istislām — yan-form söz-yapısı, al-salāma — esenlik, Salīm — sağlam-yan-form söz-yapısı; bk. Salim maddesi yan-form söz-örgüsü, Sulaymān — Hz. Süleyman peygamberin onursal-adı, al-Tasallum — yan-form söz-yapısı, Salām 'alaykum — selâm-onursal söz-yapısı yan-örgüsü"). Birleşim 'Abd al-Salām = "Selâm-olan-Allah'ın kulu, Esenlik-sahibi-Allah'ın hizmetkârı, klasik İslamî onursal-yan-form söz-yapısı". Abdulselam adının halk-yumuşak-söyleyişin söz-yansıması yan-formudur (bk. Abdulselam maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada); klasik halk-Türk-Anadolu söz-örgüsünde us/üs yan-yumuşak-söyleyişin söz-yapısının söz-yansıması yan-bağlanır (klasik Osmanlı yan-yumuşak-söyleyiş yan-form söz-yapısı). al-Salām, klasik İslamî al-Asmā' al-Ḥusnā — Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sının söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik İslamî söz-örgüsünde al-Salām doktrininin söz-merkezi söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Kur'an-ı Kerîm'de al-Salām söz-yapısı söz-merkezi söz-imgesi: (1) Haşr 59:23 Huwa'llāhu lladhī lā ilāha illā Huwa al-Maliku al-Quddūsu al-Salāmu al-Mu'minu al-Muhayminu al-'Azīzu al-Jabbāru al-Mutakabbir — "O öyle bir Allah'tır ki, O'ndan başka ilâh yoktur; Mâlik, Kuddûs, Selâm, Mü'min, Müheymin, 'Azîz, Cebbâr, Mütekebbir'dir" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî al-Asmā' al-Ḥusnā doktrininin söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (bk. Abdulselam, Cabir, Cabbar maddeleri yan-form söz-örgüsü); (2) Yûnus 10:25 Wa'llāhu yad'ū ilā dāri al-salām — "Allah, esenlik-yurduna [cennete] çağırır"; (3) En'âm 6:54 Salāmun 'alaykum kataba rabbukum 'alā nafsihi al-raḥma; (4) Yâ-Sîn 36:58 Salāmun qawlan min rabbin Raḥīm yan-bağlamlı söz-yapısı yan-bağlanır; (5) Mâide 5:16 Yahdī bihi'llāhu mani-ttaba'a riḍwānahu subula al-salām — "Allah onunla, rızâsına uyanları esenlik-yollarına hidâyet-eder". 'Abd- başlangıçlı compound theofor erkek adlarının ailesinin söz-merkezindeki yan-form söz-yapısının söz-imgesi (bk. Abdulbari maddesi yan-form söz-örgüsü detayı orada — Abdullah, Abdurrahman, Abdulkerim, Abdurrahim, Abdulhamit, Abdulvahap, Abdulaziz, Abdulbaki, Abdulhakim, Abdulhalim, Abdulmecit, Abdulselam, Abdulbari, Abdulcelil, Abdulhalik, Abdulmuttalip, Abdulmenaf, Abdulhadi, Abdulgafur, Abdulsamet, Abdüsselam yan-örgüsü). Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Abdüsselâm / Abdüsselam / Abdulselam yan-formlarında yerleşmiştir.
Popülerlik
Abdüsselam, 1866'dan itibaren TÜİK kayıtlarında dindar Anadolu Türk-İslam ailelerinin sevdiği klasik compound-theofor erkek adı şeklinde görünür. 20. yüzyıl boyunca 250-500 sıralarında istikrarlı kaldı; 2025'te #446 sıradadır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: al-Salām klasik İslamî al-Asmā' al-Ḥusnā — Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sının söz-merkezindeki söz-yapısı; Haşr 59:23 (al-Asmā' al-Ḥusnā söz-merkezi), Yûnus 10:25 (dāri al-salām — esenlik-yurdu/cennet), En'âm 6:54, Yâ-Sîn 36:58, Mâide 5:16 (subula al-salām — esenlik-yolları) yan-bağlamlı söz-yapıları klasik İslamî söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. 'Abd- başlangıçlı compound söz-yapıları klasik Sünni-İslam onursal-yan-form söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı (bk. Abdulbari maddesi yan-form söz-örgüsü detayı orada). Türk-İslam ailelerinde Abdüsselam adı koymak, çocuğa klasik İslamî al-Salām sıfatına nisbet, Selâm-olan-Allah'a-bağlanan, esenlik-yan-yansıyan, klasik onursal-mü'min karakter-niyetini yakıştırma anlamı içerir.
Edebiyatta ve Folklorda
Kur'an-ı Kerîm — Haşr 59:23 (*al-Asmā' al-Ḥusnā* — al-Salām)
Huwa'llāhu lladhī lā ilāha illā Huwa al-Maliku al-Quddūsu al-Salāmu al-Mu'minu al-Muhayminu al-'Azīzu al-Jabbāru al-Mutakabbir — klasik İslamî al-Asmā' al-Ḥusnā doktrininin söz-merkezi söz-yapısı; al-Salām 99 İsm-i Hüsnâ söz-yapısının söz-imgesi (bk. Abdulselam, Cabir, Cabbar maddeleri yan-form söz-örgüsü).
Uluslararası Karşılıkları
- Arapça'Abd al-Salām (عبد السلام)
- Farsça'Abd al-Salām
- UrducaAbdul Salam
- Türkçe (yan-formlar)Abdüsselâm / Abdüsselam / Abdulselam