Adar

Adar, Kürtçe adar (mart ayı; ateş) sözcüğünden gelir ve "mart ayı; ateş, alev, pırıltı" anlamlarını taşır. Kurmancî Kürtçesinde yılın üçüncü ayının adı olan bu kelime, Zazacada ise adır (ateş) biçimiyle korunur ve baharın gelişiyle yanan ateş çağrışımını birleştirir. Aynı kelimenin uzak bir akrabası İbranice Adar (אֲדָר) ay adı olup Babilce Addaru'dan gelir; bu dolaylı dilbilimsel bağlantı, ismin farklı Orta Doğu geleneklerindeki kullanımının ortak köklerini yansıtır.

Adar kelimesi iki farklı ama birbiriyle akraba dilsel çizgiyi barındırır. Kürtçe çizgi: Kurmancî Kürtçesinde Adar yılın üçüncü ayının (Mart) adıdır; Zazaca ve Soranî Kürtçesinde adir/agir ise "ateş, alev" anlamına gelir ve aynı kökten türer. İran dil ailesindeki ādar/ātar (ateş, ocak ateşi) Avestaca ātar kökünden gelir — Zerdüşti kültürünün merkezî kavramı olan ātar (kutsal ateş) aynı köktendir. Bu anlamıyla Adar hem takvimsel (Mart = bahar, yenilenme) hem doğa-elementi (ateş = yaşam, sıcaklık) çağrışımını taşır. İbranice çizgi: Eski Ahit'te Adar (אֲדָר) Yahudi takviminin 12. ayının adıdır — Purim bayramı bu aydadır. İbranicedeki bu kullanım Babilce Addaru (M.Ö. 2000 civarı Sumer-Babil takviminin 12. ayı) üzerinden gelir. İki dil ailesindeki ortak kullanımın kaynağı, muhtemelen antik Mezopotamya takvim terminolojisinin hem İrani hem Sami dil gruplarına yayılmasıdır. Türkçede özel ad olarak kullanımı 1980'ler sonrası Güneydoğu Anadolu Kürt-kökenli adlandırma akımıyla başlamıştır.