Aladdin
Anlam ve Köken
Aladdin, Arapça compound theofor 'Alā' al-Dīn (علاء الدين) — 'alā' ("yücelik, klasik halk-Arap söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı") ve al-Dīn ("din, İslam, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı") söz-unsurlarının terkibinden dinin-yüceliği, İslam'ın-üstünlüğü, klasik halk-Selçuklu-Memlûk-Osmanlı söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir (bk. Alaeddin maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada). Aladdin — Alaeddin yan-form söz-yapısı yan-bağlanır. Aynı kök-ailesinden Najm al-Dīn, Sayf al-Dīn, Salāḥ al-Dīn, Shams al-Dīn, Nūr al-Dīn, Ḥusām al-Dīn, Niẓām al-Dīn, Tāj al-Dīn, Bahā' al-Dīn, Jamāl al-Dīn, Muḥyī al-Dīn, 'Izz al-Dīn, Fakhr al-Dīn yan-örgüsü oluşur (bk. Necmettin, Hayrettin, Salahattin, Şemsettin, Muhittin, İzzettin, Fahreddin, Bahattin maddeleri yan-form söz-örgüsü). *Tarihsel-Selçuklu yan-bağlamı klasik halk-Anadolu Selçuklu söz-örgüsünün söz-merkezindeki Sultan I. 'Alā' al-Dīn Keykubâd**: I. Alâeddîn Keykubâd (1188-1237; Anadolu Selçuklu altın-çağı 1220-1237; klasik halk-Anadolu Selçuklu söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; bk. Sifa* maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada Sultan Keykubâd yan-bağlamı). 106 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #437 sıradadır.
Arapça compound theofor 'Alā' al-Dīn (علاء الدين), iki söz-örgüsünün terkibinden yapılmıştır: 'alā' ("yücelik; klasik halk-Arap söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde 'a-l-w kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-'Aliyy — Allah'ın al-'Aliyy esmâsı, al-'ulā — yücelik, al-'ulw — yükseklik, al-'ālī — yüce, Aliosman — bk. Aliosman maddesi yan-form söz-örgüsü, Ali, Aliye yan-örgüsü; bk. Ali, Aliosman, Aliekber maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-ailesi yan-örgüsü") ve al-Dīn ("din, İslam; klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde d-y-n kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden Salāḥ al-Dīn, Sayf al-Dīn, Najm al-Dīn, Sirāj al-Dīn, Shams al-Dīn, Nūr al-Dīn, Ḥusām al-Dīn, Niẓām al-Dīn, Tāj al-Dīn, Bahā' al-Dīn, Jamāl al-Dīn, Muḥyī al-Dīn, 'Izz al-Dīn, Fakhr al-Dīn — klasik halk-Selçuklu-Memlûk-Osmanlı laqab-unvan-yan-yapı söz-yapıları yan-örgüsü; bk. Necmettin, Hayrettin, Salahattin, Seyfeddin, Şemsettin, Muhittin, İzzettin, Fahreddin, Bahattin maddeleri yan-form söz-örgüsü") söz-unsurlarının birleşmesiyle oluşmuştur. Birleşim 'Alā' al-Dīn = "dinin-yüceliği, İslam'ın-üstünlüğü, klasik halk-Selçuklu-Memlûk-Osmanlı söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı". Aladdin — Alaeddin yan-form söz-yapısı yan-bağlanır (bk. Alaeddin maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada). *Tarihsel-Selçuklu yan-bağlamı klasik halk-Anadolu Selçuklu söz-örgüsünün söz-merkezindeki Sultan I. 'Alā' al-Dīn Keykubâd**: I. Alâeddîn Keykubâd (1188-1237; Anadolu Selçuklu Sultanı 1220-1237 saltanat-yan-bağlamı; klasik halk-Anadolu Selçuklu altın-çağı söz-örgüsünün söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır; klasik halk-Konya-Sivas-Kayseri-Alanya mimarî-medeniyet söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır; klasik halk-Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî 1207-1273 yan-bağlamlı Konya-medeniyet-söz-merkezi yan-bağlanır; bk. Sifa maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada Sultan Keykubâd yan-bağlamı). Diğer 'Alā' al-Dīn-yan-bağlamlı söz-merkezi söz-imgeler: 'Alā' al-Dīn Khaljī (öl. 1316; Hindistan-Delhi Sultanı 1296-1316; klasik halk-Hint-İslam söz-örgüsünün söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır), 'Alā' al-Dīn Muhammed II (öl. 1220; Hârezmşâh Sultanı 1200-1220; Cengiz Hân-yan-bağlamlı), 'Alā' al-Dīn 'Aṭā Malik Juwaynī (1226-1283; klasik halk-İlhânlı tarihçisi Tārīkh-i Jahāngushā). Klasik halk-Pers-Arap edebî söz-örgüsünde 'Alā' al-Dīn — Bin Bir Gece Masalları — Aladdin ile Sihirli Lamba (Antoine Galland 1709 Paris-yan-bağlamlı klasik halk-Avrupa-edebî söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır) söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle 'Alā' al-Dīn / Alâeddîn / Alâaddîn / Aladdin* yan-formunda yerleşmiştir.
Popülerlik
Aladdin, 1919'dan itibaren TÜİK kayıtlarında Doğu-Anadolu, Güneydoğu-Anadolu, İç-Anadolu Sünnî-muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik İslami erkek adı şeklinde görünür. 106 yıllık derin TÜİK tarihiyle (1919-2025) yükseliş trendinde 2025'te #437 sıradadır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
Aladdin — 'Alā' al-Dīn compound theofor (bk. Alaeddin maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada); klasik halk-Selçuklu-Memlûk-Osmanlı söz-örgüsünün söz-merkezindeki dinin-yüceliği yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Sultan I. 'Alā' al-Dīn Keykubâd (1188-1237) klasik halk-Anadolu Selçuklu altın-çağı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır.
Tarihi Figürler
Sultan I. 'Alā' al-Dīn Keykubâd
1188-1237, Anadolu SelçukluAnadolu Selçuklu altın-çağı 1220-1237 söz-merkezi söz-imgesi; Konya-Sivas-Kayseri-Alanya mimarî-medeniyet söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır.
Edebiyatta ve Folklorda
*Bin Bir Gece Masalları* — *Aladdin ile Sihirli Lamba* (Antoine Galland 1709 Paris)
Antoine Galland · 1709Klasik halk-Avrupa-edebî söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi; klasik halk-Pers-Arap masal-söz-örgüsünden Avrupaya geçen söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapça'Alā' al-Dīn (علاء الدين)
- Farsça'Alā' al-Dīn / Alā'eddin
- İngilizce/AvrupaAladdin / Aladin
- Türkçe (yan-formlar)Aladdin / Alâeddîn / Alâaddîn / Alaeddin
Ünlü İsimdaşlar
Sultan I. 'Alā' al-Dīn Keykubâd
klasik halk-Anadolu Selçuklu altın-çağı söz-merkezi söz-imgesi (1188-1237)Anadolu Selçuklu Sultanı 1220-1237; Anadolu Selçuklu altın-çağı söz-merkezi söz-imgesi; Konya-Sivas-Kayseri klasik halk-mimarî-medeniyet söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır.