Altın

Altın, Türkçe altın (Au, klasik Türk halk-değerli-maden söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı) — parlak-sarı-renkte, kolay-işlenen, değerli-paslanmaz-maden anlamlarına gelir. Eski-Türkçe altun yan-form söz-yapısının söz-yansıması; klasik Türk-mit-evreninde altın-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır (klasik halk-Türk Altın-Çağ söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge; Altın Ordu — klasik halk-Türk-Moğol hânedân söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır). Aynı kök-ailesinden altın-yıldız, altın-kalp, altın-bilezik, altın-yıl, Altın-yan-yapı, Altan, Altun, Altunay, Altuğ (al-tuğ; bk. Altuğ maddesi yan-form söz-örgüsü farklı-yan-yapı), Altıner, Altıntaş, Altıngül yan-örgüsü oluşur. Altın-Ordu (1240-1502, klasik Cengiz-Han'ın torunu Batu-Han'ın kurduğu klasik Moğol-Türk hânedânı; bk. Cengizhan, Timuçin maddeleri yan-form söz-örgüsü) klasik halk-Türk-tarih söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı yan-bağlanır. Altın, klasik 1934 Türk Dil Devrimi'nin söz-merkezindeki Öz-Türkçe yeniden-canlandırma akımının söz-imgesi olarak Cumhuriyet kuşağının laik-eğitimli ailelerinin sevdiği zarif modern kız adı oldu. 126 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #404 sıradadır.

Türkçe altın (Au, klasik Türk halk-değerli-maden söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı), Eski-Türkçe altun yan-form söz-yapısının söz-yansıması; klasik Türk-Anadolu söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik Türk-mit-evreninde altın-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge: Altın-Çağ (klasik halk-Türk-mit söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge), Altın-Elma (klasik halk-Türk-mit-Anadolu söz-yapısı), Altın-Kapı (klasik halk-Türk söz-yapısı), Altın-Yıldız (klasik halk-Türk söz-yapısı), Altın-Yağ (klasik halk-Türk söz-yapısı), Altın-Eller (klasik halk-Türk söz-yapısı) yan-örgüsü yan-bağlanır. Altın-Ordu (1240-1502, klasik halk-Türk-Moğol hânedân söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge): klasik Cengiz-Han'ın torunu Batu-Han'ın 1240'ta kurduğu klasik Moğol-Türk hânedânı; klasik halk-Türk-tarih söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı yan-bağlanır (bk. Cengizhan, Timuçin maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada). Aynı kök-ailesinden altın-yıldız, altın-kalp, altın-bilezik, altın-yıl, Altın-yan-yapı, Altan, Altun, Altunay, Altuğ (al-tuğ; bk. Altuğ maddesi yan-form söz-örgüsü farklı-yan-yapı), Altıner, Altıntaş, Altıngül, Altıntop, Altın-asır, Altın-yıldız yan-örgüsü oluşur. Klasik halk-Türk-İslam söz-örgüsünde altın-yan-yapı — bereket-onursal-yan-yansıyan söz-yapısının söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; klasik halk-Anadolu söz-örgüsünde altın-bilezik — kız-bebek-doğum-onursal-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. Klasik Pers-Türk halk-edebî söyleminde zar-i sürḥ (kırmızı-altın), zar-i nāb (saf-altın), zar-i gül-fâm (gül-renkli-altın), zar-andūd (altın-yan-kaplı), zar-âbâd (altın-âbâd) yan-form söz-yapıları klasik divan-edebî söz-örgüsünün söz-imgesi yan-bağlanır. Altın, klasik 1934 Türk Dil Devrimi'nin söz-merkezindeki Öz-Türkçe yeniden-canlandırma akımının söz-imgesi olarak Cumhuriyet kuşağının laik-eğitimli ailelerinin sevdiği zarif modern kız adı oldu; Altın özellikle 1899'dan itibaren laik-eğitimli orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif klasik kız-adı oldu. Klasik halk-türkü-edebî söyleminde Altın-yârın-onursal-yan-yan-asîlliği, Altın-yârın-değerli-yan-yan-zarafeti, Altın-yârın-bereket-yan-yan-yapısı yan-form söz-yapıları yer aldı.