Arif

Arif, Arapça 'ārif (عارف) — '-r-f (bilmek, tanımak, idrak etmek) kökünün etken sıfat-fiil formu — "bilen, tanıyan, sezgili, anlayışlı" anlamını taşır. İslam tasavvuf geleneğinde al-'ārif bi-llāh (Allah'ı bilen, gnostik) terim olarak yerleşmiştir; ma'rifat-Allah (Allah'ı bilme) Sufi yolculuğun zirvesi sayılır. Türk-Osmanlı kültüründe Ârif hem dindar bilgelik hem aristokrat-zarif kişilik niteliğinin sembolü olmuştur. 176 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #338 sıradadır.

Arapça 'ārif (عارف), '-r-f ("bilmek, tanımak, idrak etmek; ayırt etmek") kökünün etken sıfat-fiil formudur — "bilen, tanıyan, idrak eden." Aynı kökten ma'rifa (bilgi, irfan, epistēmē; tasavvufta özel-mistik bilgi anlamında al-ma'rifa al-ilāhiyya = ilahi-bilgi), ta'arruf (tanışma), al-Ma'rūf (Allah'ın isimlerinden değil ama önemli bir İslamî ahlak terimi: iyilikle bilinen, al-amr bi-l-ma'rūf = iyiliği emretmek) türetilmiştir. al-'ārif bi-llāh (Allah'ı bilen) terimi, İslam tasavvuf geleneğinde — Cüneyd-i Bağdâdî, İmam Gazâlî, İbn Arabî, Mevlânâ — bilgelik mertebesinin zirvesini ifade eder; ma'rifat-Allah (Allah'ı bilme) Sufi yolculuğunun nihai amacıdır. Türkçeye Osmanlı dini-edebî yoluyla Arif (yumuşak söyleyişle) yerleşmiştir.