Artuğ, Eski Türkçe ziyade ve üstün anlamına gelen, Artuk adının bir yazımı olan bir erkek adıdır. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2023: #454).
Deneyin
Artuğ İsminin Anlamı ve Kökeni
Artuğ, Eski Türkçe "ziyade, üstün" anlamındaki Artuk adının bir yazımıdır. Güç, bilgi ya da erdem bakımından öne çıkan kişiyi anlatır ve Arapça Fazıl adının Türkçe karşılığı sayılır. Ortaçağ Türk adları arasında sık geçer. TÜİK kayıtlarında Artuğ ismine ilk olarak 1973 yılında rastlanmaktadır. İsim, en güncel veri olan 2023 yılında 454. sırayla kendi zirvesindedir.
Eski Türkçe artuk, artmak fiilinden gelir ve "fazla, ziyade" demektir; bugünkü Türkçede artık sözcüğü aynı köktendir. Ortaçağda ad olarak kullanılması, sözün "başkalarından fazla olan" anlamıyla ilgilidir. Sondaki k sesinin ğ'ye yumuşaması Türkçenin olağan bir değişimidir ve Artuğ yazımı bu yolla doğmuştur. Aynı kökten Artuklu sülalesinin adı gelir.
Bu ay çok bakılan erkek isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 11 Ekim – 7 Kasım
Artuğ İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Artuğ deyince öne çıkan iki özellik:
Asalet
İsmin ilk akla getirdiği şey asalet — ağırbaşlı, saygı gören, sesini yükseltmeden kendini kabul ettiren bir duruş.
Kararlılık
Bu isim kararlılıkla anılır — bağırarak değil, ısrarla. Zoru gördüğünde vazgeçmeyen, verdiği sözü unutmayan bir karakter. Türk isim geleneğinde böyle adlar sıklıkla bir dilekle verilir: çocuk hayatta sağlam dursun diye.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Artuğ 1973'te kayıtlara girdi ve elli yılda on yedi kez listede göründü. Uzun süre beş yüzlü sıralarda kaldı; son yıllarda hafifçe yükseldi — 2021'de 476., 2022'de 472. ve 2023'te 454. sırayla kendi zirvesinde. Eski Türkçe adlara yönelen ilginin taşıdığı, hâlâ çok seyrek bir ad.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Artuğ adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Artuğ adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Tarihi Figürler
Artuk Bey
Selçuklu komutanı, 11. yüzyılEksük oğlu Artuk, Büyük Selçuklu komutanıdır; Malazgirt Savaşı'na (1071) katıldı, sonra Suriye Selçuklu meliki Tutuş'un hizmetine girdi ve Tutuş ona Kudüs'ü ikta olarak verdi; 1091'de orada öldü. Oğullarının kurduğu Artuklu beyliği Mardin ve Diyarbakır çevresinde yüzyıllarca hüküm sürdü ve bölgeye adını veren yapılar bıraktı. Artuğ, aynı adın yumuşamış yazımıdır.