Avesta

Avesta, Zerdüşt dininin kutsal kitabının adıdır; sözcük Türkçeye Farsça üzerinden gelmiştir. Kendi anlamı kesin değildir: araştırmacıların en çok öne sürdüğü yorum 'övgü'dür, ama o da kanıtlanmış değildir. Halk arasında ad 'temel, sağlam dayanak' ya da 'bilgi, hikmet' diye bilinir. Kitabın en eski bölümü, Zerdüşt'e atfedilen ve birçok araştırmacıya göre üç bin yıllık olan Gathalar adlı ilahilerdir. Türkiye'de ad 2000'lerden sonra, çoğunlukla Kürt ailelerde kız adı olarak yayıldı. TÜİK kayıtlarında Avesta ismine ilk olarak 2000 yılında rastlanmaktadır. İsim, en güncel veri olan 2025 yılında 245. sırayla kendi zirvesindedir.

Sözcük yazılı olarak ilk kez 9. ve 10. yüzyıl Zerdüşt kitaplarında, Orta Farsça abestag biçimiyle görünür; bu kitaplar Avesta'yı asıl metin sayar ve onu zand denen açıklamalardan ayırır. Batı'nın kitabı uzun süre 'Zend-Avesta' diye anması bu ikiliden gelir. Alman dilci Christian Bartholomae sözcüğü 'övgü ilahisi' anlamında eski bir sözcüğe bağladı, ama o sözcük hiçbir metinde geçmez. 'Temel' açıklaması Kürtçe kaynaklarda, 'bilgi, hikmet' açıklaması Türkçe kaynaklarda sık görülür; uzlaşılmış bir anlamı yok. Kitabın dili Avestaca, İran dillerinin bilinen en eski biçimlerindendir ve bugünkü Farsçadan da Kürtçeden de oldukça farklıdır. Kişi adı olarak kullanımı yenidir: bilinen ilk kız kaydı 1972'dedir ve ad bugün en çok genç kuşak Kürt aileler arasında verilir.