Cansel

Cansel, Pers-Türkçe compound: can (Pers jān جان — "can, ruh, hayat, kalb-yan-yansıyan; klasik Pers-Türk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; bk. Cancan, Sercan, Aycan, Mihriban, Selcan, Zeycan maddeleri yan-form söz-örgüsü") ve sel (Türkçe — "sel, taşkın-su, çağıltı-yan-yansıyan; klasik halk-Türk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; aynı kök-ailesinden Sel-âl — yan-form söz-yapısı, sel-yatağı, sel-baskını yan-örgüsü") söz-unsurlarının terkibinden özü-taşkın-olan, can-yan-yumuşak-coşkulu, ruh-yan-yansıyan-canlı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Özü taşkın olan kimse manasında nitelendirir. can- / -can compound söz-yapıları klasik Pers-Türk halk-zarafet adlandırma kategorisinin söz-merkezindeki söz-imgelerindendir; Sercan (ser-can; bk. Sercan maddesi yan-form söz-örgüsü), Aycan (ay-can), Selcan (sel-can yan-form söz-yapısı; bk. Selcan maddesi yan-form söz-örgüsü), Zeycan (zey-can yan-form söz-yapısı), Mihriban (mihr-i-bân yan-form), Cansel (can-sel; bu yan-form söz-yapısı), Cansu (can-su yan-form söz-yapısı), Cansın (can-yan-yapı yan-form söz-yapısı) yan-örgüsü oluşmuştur. 78 yıllık TÜİK derinliğiyle 2025'te #400 sıradadır.

Pers-Türkçe compound Cansel, iki söz-örgüsünün terkibinden yapılmıştır: can (Pers jān جان — "can, ruh, hayat, kalb-yan-yansıyan; klasik Pers-Türk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; aynı kök-ailesinden jānān — sevgili-yan-yapı, jān-i jānān — sevgili-canı, jān-feshān — can-saçan, jān-bāz — can-oynayan, jān-pesend — can-beğenilen, jān-perver — can-besleyen yan-örgüsü; klasik Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki estetik-merkez söz-yapısı; bk. Cancan, Sercan, Aycan, Mihriban, Selcan, Zeycan, Cansu maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") ve sel (Türkçe — "sel, taşkın-su, çağıltı-yan-yansıyan; klasik halk-Türk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; Eski-Türkçe sel/sıl yan-form söz-yapısı yan-bağlanır; aynı kök-ailesinden sel-yatağı, sel-baskını, Sel-âl — yan-form söz-yapısı, Selcan — sel-can yan-form söz-yapısı yan-örgüsü"). Birleşim Can-Sel = "özü-taşkın-olan, can-yan-yumuşak-coşkulu, ruh-yan-yansıyan-canlı, sel-yan-yapı-can". TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Özü taşkın olan kimse manasında nitelendirir. can- / -can compound söz-yapıları klasik Pers-Türk halk-zarafet adlandırma kategorisinin söz-merkezindeki söz-imgelerindendir; Sercan (ser-can; bk. Sercan maddesi yan-form söz-örgüsü), Aycan (ay-can), Selcan (sel-can yan-form söz-yapısı; bk. Selcan maddesi yan-form söz-örgüsü), Zeycan (zey-can yan-form söz-yapısı), Mihriban (mihr-i-bân yan-form), Cansel (can-sel; bu yan-form söz-yapısı), Cansu (can-su yan-form söz-yapısı), Cansın (can-yan-yapı yan-form söz-yapısı), Canay (can-ay yan-form söz-yapısı), Canberk (can-berk yan-form söz-yapısı), Cantürk (can-Türk yan-form söz-yapısı) yan-örgüsü oluşmuştur. Klasik Pers divan-şiir geleneğinde jān-feshān (can-saçan), jān-bāz (can-oynayan), jān-pesend (can-beğenilen), jān-perver (can-besleyen), jān-fizā (can-arttıran), jān-i jānān (sevgili-canı), jān-âfrīn (can-yaratan) yan-form söz-yapıları sevgili-tasvirinin söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. Cansel özellikle 1947'den itibaren Cumhuriyet'in laik-eğitimli orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif modern kız adı oldu; klasik Pers-Türk halk-zarafet söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı yan-bağlanır. Klasik halk-türkü-edebî söyleminde Cansel-yârın-yumuşak-yan-yan-zarafeti, Cansel-yârın-coşkulu-yan-yan-asîlliği yan-form söz-yapıları yer aldı.