Cemalettin
Cemalettin ismi “Dinin güzelliği” anlamına gelir. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2025: #438).
Deneyin
Cemalettin İsminin Anlamı ve Kökeni
Cemalettin, Arapça Jamal ed-Din — jamal (güzellik, cemal) ve ed-din (din) — dinin güzelliği, dini cemal içinde yansıtan anlamına gelir. -eddin sonekli birleşik isim erkek adlarının (Hayrettin, Fahrettin, Necmettin, Bahattin, Şerafettin, Muhittin, Sadettin, Nizamettin, Hüsamettin) ailesinden bir üyedir. el-Camal klasik İslami teoloji tasavvufunda Allah'ın el-Calal (celal, ihtişam) sıfat çiftiyle birlikte temel niteliklerinden biridir. En bilinen taşıyıcısı modern İslamcılığın kurucu figürü Cemaleddin Afgâni (1838-1897), Pan-İslamcılığın 19. yüzyıl ideologu.
Cemalettin, Arapça Cemaleddin tamlamasından gelir: cemal (güzellik) ile din sözcüklerinin birleşimidir ve 'dinin güzelliği, dini güzellikle yansıtan' demektir. Sonu -eddin ile biten erkek adları, Selçuklu ve Osmanlı ulema ve tarikat geleneğinde 12-15. yüzyıllar arasında büyük âlimlere, gazi emirlere ve tasavvuf üstatlarına verilen onursal lakaplardan doğmuştur. Cemal ile celal, klasik kelam ve tasavvufta Allah'ın niteliklerini iki kutupta toplayan çifttir: cemal lütuf, rahmet ve güzellik yönünü, celal ise azamet ve heybet yönünü anlatır. Türkçede Cemaleddin ve Cemalettin biçimleri birlikte kullanılır.
Bu ay çok bakılan erkek isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Cemalettin İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Cemalettin deyince öne çıkan iki özellik:
Maneviyat
İsmin ilk akla getirdiği şey maneviyat: kuşaklar boyu aynı çağrışımla verilmiş, dinî hafızada yeri olan bir ad. Türk isim geleneğinin en köklü katmanlarından biri.
Zarafet
Sözünü tartan, karşısındakini küçültmeden söyleyen bir incelik. Zarafeti kuran şey burada süs değil, ölçü.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Cemalettin, -eddin sonekli klasik bir addır; kayıtlarda ilk kez 1851'de, 72. sırada görünür ve bu adın en yüksek yeri olarak kalır. 19. yüzyılın ikinci yarısında yavaşça geriledi, 1899'da 205. sıraya indi. 20. yüzyılın ilk yarısında yeniden toparlandı ve 1925'te 147. sıraya çıktı; 1960'ların ortasına kadar 150-200 bandında kaldı. 1960'ların sonundan itibaren düşüş hızlandı: 1975'te 252., 2000'de 445. sıradaydı ve 2014'te 508. sırayla dibi gördü. Son yıllarda hafifçe toparlanıyor; 2025'te 438. sırada.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 5.800 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Cemalettin adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Cemalettin adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Jamal ed-Din lakabı klasik Sünni İslam ulema tasavvuf geleneğinin onursal sıfatlarındandır; dinin güzelliği anlamıyla alimin/üstadın imanlı cemal yansıtıcı rolünü ifade eder. Modern dönemde Cemaleddin Afgâni'nin Pan-İslamcı düşüncedeki kalıcı varlığı adın 20. yüzyıl Türk İslamcı söyleminin merkez isimlerinden biri yapmıştır. Türk-İslam ailelerinde Cemalettin adı koymak, çocuğa hem klasik el-Camal manevi cemal mirasını hem de modern Pan-İslamcı düşünce geleneğinin entelektüel mücadeleci hatırasını yakıştırma niyetini taşır.
Benzer İslami adlar için:
Tarihi Figürler
Cemaleddin Afgâni
1838-1897, Mısır / Paris / İstanbulModern İslamcı düşüncenin 19. yüzyıldaki kurucu adı; Pan-İslamcılığın ideologu. Doğum yeri (İran mı Afganistan mı) tartışmalıdır. Mısır'da en önemli öğrencisi Muhammed Abduh oldu; 1884'te Paris'te onunla birlikte el-Urvetü'l-vüskā dergisini çıkardı ve sömürgeciliğe karşı İslâm birliği tezini savundu. 1897'de İstanbul'da öldü, Maçka'daki Şeyhler Mezarlığı'na gömüldü; 1944'te naaşı Afganistan'a nakledildi.
Edebiyatta ve Folklorda
el-Urvetü'l-Vüskā (Sıkı Kulp)
Cemaleddin Afgâni ile Muhammed Abduh · 18841884'te Paris'te Cemaleddin Afgâni ve Muhammed Abduh'un çıkardığı Pan-İslamcı dergi; modern İslamcı düşüncenin ilk uluslararası yayın organlarından biri oldu. Sıkı Kulp başlığı Bakara 256'dan alınmadır: "Kim tağutu inkâr edip Allah'a iman ederse, kopması imkânsız sıkı bir kulpa tutunmuş olur."
Ünlü İsimdaşlar
Cemâleddin Afgânî
Modern İslamcı düşüncenin kurucu adlarından (1838-1897); Afganistan, İran, Hindistan, Mısır ve Osmanlı coğrafyası arasında dolaşan Pan-İslamcılığın 19. yüzyıl ideologu. Mısır'da öğrencisi Muhammed Abduh üzerinden bütün bir kuşağı etkiledi; ömrünün son yıllarını İstanbul'da geçirdi ve orada öldü. Sömürgeciliğe karşı İslamî uyanış söylemi, II. Meşrutiyet sonrası Türk İslamcılığının da ana damarlarından biri oldu.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaCamal el-Din
- FarsçaCamaluddin
- UrducaCamaluddin
- BoşnakçaDžemaludin