Celaleddin
Celaleddin ismi “Dinin ululuğu; Mevlâna Celaleddin Rumi” anlamına gelir. Türkiye'de daha az bilinen, özgün bir isimdir (TÜİK 2024: #448).
Deneyin
Celaleddin İsminin Anlamı ve Kökeni
Celaleddin, Arapça "celal" (ululuk, azamet) ve "din" sözcüklerinden "dinin ululuğu" anlamına gelir. Bu ada derinliğini kazandıran Mevlana Celaleddin Rumi'dir (1207-1273); Mesnevi'nin yazarı ve Mevlevi geleneğinin piridir. Klasik "-eddin" lakap geleneğinin önde gelen örneklerindendir.
Celaleddin, Arapça celal (ululuk, azamet) ile din sözcüklerinin birleşmesinden "dinin ululuğu" anlamına gelir. Aynı kökten celil (yüce) ve ecell (en yüce) sözcükleri türer; Rahman suresinin son ayeti Allah'ı "celal ve ikram sahibi" diye anar. Adı taşıyan en tanınmış kişi, 1207-1273 arasında yaşayan ve Konya'da yatan Mevlânâ Celaleddin Rumi'dir. Belh doğumlu Mevlânâ'ya bu adın, aynı adı taşıyan Harezm hükümdarı Celaleddin Harizmşah'a atfen verilmiş olması muhtemeldir. Sondaki -eddin kalıbı Osmanlı-İslam onur adlarının temelidir: Necmeddin dinin yıldızı, Şemseddin dinin güneşi, Bahaeddin dinin parlaklığı demektir — Mevlânâ'nın babası Bahaeddin Veled de bu adı taşırdı.
Bu ay çok bakılan erkek isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 11 Ekim – 7 Kasım
Celaleddin İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
İsimler kişiliği tayin etmez; yine de her ad, hem anlamı hem de taşıdığı tarih yüzünden belli özellikleri akla getirir. Celaleddin deyince öne çıkan üç özellik:
Maneviyat
Maneviyat, bu ismin en belirgin çağrışımı. Ad, inanç geleneğinin içinden gelir; kimi zaman anlamıyla, kimi zaman taşıdığı kişiyle o dünyaya bağlanır. Türkçede böyle adlar çoğu zaman bir dilekle verilir: çocuk gönül huzuruyla büyüsün diye.
Asalet
Karşısındakini küçük düşürmeyen, üstünlük taslamayacak kadar kendinden emin, hakkını bildiği kadar sorumluluğunu da bilen bir tavır — bu ismin taşıdığı nitelik asalet. Ayrıcalık değil, ölçü.
Bilgelik
Doğru soruyu sorabilmek, çok cevap bilmekten önce gelir burada. Hazır olmadığı konuda susan, aceleyle hüküm vermeyen bir olgunluk.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Celaleddin, TÜİK kayıtlarında 1863'ten itibaren yer alan klasik bir erkek adıdır. 1863'te #105 ile en yüksek konumuna ulaştı; 20-21. yüzyıl boyunca kademeli olarak geri çekildi ve 2024 verilerinde #448 sırada yer almaktadır. Mevlâna Celaleddin Rumi'nin Türk-İslam tasavvuf geleneğindeki merkezi varlığı, ismin kolektif kültürel saygınlığının ana taşıyıcısıdır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 76.000 kişiden biri
- Nadir
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Celaleddin adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Celaleddin adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Celal ed-Din birleşiminde celal sözcüğü Allah'ın Esma-i Hüsna (Güzel İsimler) içindeki el-Celil (Yüce) sıfatıyla yakından ilişkilidir. Klasik İslam teolojisinde celal sıfatları — Allah'ın azamet, kudret ve heybetini ifade eden sıfatlar grubudur; cemal sıfatları (lütuf, rahmet) ile birlikte ilahi tezahürün iki temel boyutunu oluşturur. Mevlâna Celaleddin Rumi (1207-1273) bu adı taşıyan en tanınan figür olup Mesnevi'si ve Mevlevilik tarikatı Türk-İslam tasavvuf geleneğinin merkezi unsurlarıdır.
Benzer İslami adlar için:
Tarihi Figürler
Mevlâna Celaleddin-i Rumi
1207-1273, Belh-KonyaKlasik tasavvuf edebiyatının piri olarak bilinen ve dünya edebiyat mirasında merkezi yer tutan düşünür-şairdir. Mesnevi (25.000 beyitlik tasavvufi şiir külliyatı), Divan-ı Şems-i Tebrizi, Fihi Ma-fih ve Mektubat başlıca eserleridir. Mevlevilik tarikatının kurucu piridir; UNESCO 2007'yi Mevlâna Yılı ilan etti.
Sultan Celaleddin Harizmşah
saltanat 1220-1231, HarizmHarizmşahlar Devleti'nin son hükümdarıdır. Cengiz Han önderliğindeki Moğol istilasına karşı verdiği direniş orta-çağ Türk-İslam askeri tarihinin simge mücadelelerinden biri olarak anılır.
Celâleddin Süyûtî
1445-1505, KâhireMemluk dönemi Mısırının en üretken Şafi'i alimlerinden biridir. Tafsir el-Calalayn (Celaleyn Tefsiri) ve el-Itkan fi 'Ulum el-Kur'an eserleri klasik Sünni tefsir ve Kur'an ilimleri geleneğinin merkezi kaynaklarındandır.
Edebiyatta ve Folklorda
Mevlâna, Mesnevi (13. yüzyıl)
Mevlâna Celaleddin-i Rumi · 1273Mevlana'nın 25.000 beyitten oluşan altı ciltlik tasavvuf şaheseridir. Anadolu Selçuklu dönemi Konya'sında yazılan eser, klasik Fars-Türk tasavvuf edebiyatının ve dünya hikemi şiir mirasının temel metinlerinden sayılır.
Tefsîru'l-Celâleyn ve el-İtkân fî Ulûmi'l-Kur'ân
Celâleddin es-Süyûtî · 1505Klasik Sünni tefsir ve Kur'an ilimleri geleneğinin temel eserlerindendir. Celâleyn (İki Celâl) tefsiri, Celâleddin el-Mahallî'nin (1389-1459) başlayıp yarım bıraktığı, genç Süyûtî'nin tamamladığı kısa ve yoğun bir Kur'an tefsiridir; adını iki yazarının ortak adı Celâleddin'den alır.
Ünlü İsimdaşlar
Mevlânâ Celaleddin-i Rumi
Belh'te doğup Konya'da yaşayan mutasavvıf ve şairdir. Mesnevi, Divan-ı Şems-i Tebrizi, Fihi Ma-fih ve Mektubat başlıca eserleridir; Mevlevilik tarikatının piri olarak anılır.
Sultan Celaleddin Harizmşah
Harizmşahlar Devleti'nin son hükümdarıdır. Cengiz Han'ın Moğol ordularına karşı yıllarca direndi; yenildikten sonra ordusuyla İran ve Kürdistan'a çekildi.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaCalal el-Din
- FarsçaCalaluddin
- UrducaCalaluddin
- İngilizce/AvrupaJalal al-Din
- Türkçe (diğer yazımlar)Celâleddîn / Celaleddin / Celalettin