Cemal ismi “Yüz güzelliği, güzellik” anlamına gelir. Kur'an-ı Kerim'de Nahl Suresi'nde geçen bir isimdir.
Deneyin
Cemal İsminin Anlamı ve Kökeni
Cemal, Arapça kökenli klasik bir addır; 'yüz güzelliği' ve 'güzellik' anlamlarını birleştirir. İslam geleneğinde Allah'ın güzellik sıfatlarından biri olan 'cemal' kavramıyla da derin bir bağı vardır; bu nedenle hem dünyevi hem de manevi bir güzelliğe işaret eder. Sözcük Kur'an'da da geçer: Nahl 6'da sabah salınıp akşam dönen sürülerin insana verdiği güzellik için kullanılır. TÜİK kayıtlarında Cemal ismine ilk olarak 1850 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1960 yılında 19. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 346. sırayla listelenmektedir.
Arapça cemal sözcüğü — temel anlamı "güzellik, yüz güzelliği" — 'güzel olmak' anlamındaki kökten türer. Kök "tam, eksiksiz ve güzel olmak" anlamındadır. İslam tasavvufu ve kelamında cemal Allah'ın iki temel sıfat kutbundan biridir: celal (heybet, büyüklük) ile cemal (güzellik, lütuf, rahmet) ikilemesi tasavvufun temel teolojik çerçevesidir; tasavvufta cemal 'Allah'ın lütfu ve rızası' anlamında da kullanılır. Aynı kökten cemil (güzel), mücamele (güzel davranma, nezaket), tecemmül (güzellik taslama) kelimeleri gelir; icmal (özet) ve cümle (bütün, toplam) ise kökün 'tam, bütün' yanını gösterir. Türkçeye Osmanlı döneminde yerleşti; hem tek başına Cemal hem de Cemaleddin (dinin güzelliği) bileşik formunda kullanılır.
Bu İsmin Yer Aldığı Listeler
Bu ay çok bakılan erkek isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Cemal İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
Cemal, Arapça kökenli bir ad. İsim karakteri belirlemez — ama her adın, anlamından ve kullanım geçmişinden gelen bir çağrışım dünyası vardır. Cemal isminde bunlar iki başlıkta toplanıyor:
Zarafet
İsmin ilk akla getirdiği şey zarafet — sessiz ama fark edilen, güzelliği gösterişte değil oranda arayan bir tavır.
Aydınlık
Girdiği ortamı ağırlaştırmayan, kötü haberi bile umudu kesmeden söyleyebilen bir tavır. Aydınlık burada neşeli görünmek değil, karartmamak.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Cemal, kayıtların başladığı 1850'de 65. sıradaydı. 19. yüzyılın sonundan itibaren düzenli biçimde yükseldi: 1900'de 46., 1910'da 33., 1925'te 23. sıradaydı ve 1920'lerin ortasından 1950'lerin başına dek 21 ile 29. sıralar arasında kaldı. 1950'lerin ikinci yarısında 31-34. sıralara gerilemişken 1960'ta birden 19. sıraya sıçrayarak zirvesini gördü; 1961'de 20., 1962'de 21. sıradaydı. Bu sıçramanın ardından uzun bir düşüş başladı: 1970'te 41., 1980'de 93., 1990'da 128., 2000'de 174., 2010'da 217. sıradaydı. Düşüş son yıllarda da sürüyor; 2025'te 346. sırayla kayıtlarındaki en geri noktasındadır.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
NadirGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Bölgesel Yoğunlaşma · TÜİK 2025
Cemal en çok Ordu'da öne çıkıyor — Türkiye ortalamasına göre 3,3 kat daha yaygın.
Oran, ismin o ildeki payının Türkiye genelindeki payına bölümüdür. Yaşayan nüfus verisidir; yeni doğan sıralaması değildir.
- Yaklaşık her 1.000 kişiden biri
- Yaygın
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Cemal adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Cemal adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Dini ve Manevi Bağlam
Cemal kavramı İslami tasavvuf ve kelam geleneğinin en merkezi estetik kavramlarından biridir. Cemal-i ilahi (İlahi güzellik) kavramı özellikle İbn Arabi (1165-1240) ve onun ardından gelen Vahdet-i Vücud düşüncesinin merkez kavramlarından biridir. Kur'an'da doğrudan özel ad olarak geçmez; ancak cemal kelimesi Nahl 16:6'da koyun keçi sürülerinin sabah akşam güzelliği bağlamında zikredilir: "Onlarda sizin için bir güzellik vardır — akşam onları getirdiğinizde ve sabah onları otlağa salıverdiğinizde".
Kur'an-ı Kerim'de: Nahl Suresi, 6. Ayet
Akşamleyin getirirken, sabahleyin salıverirken hayvanlarda sizin için bir güzellik (cemal) vardır.
Benzer İslami adlar için:
Tarihi Figürler
Cemal Süreya
1931-1990, Pülümür/İstanbulAsıl adı Cemalettin Seber olan Cemal Süreya, İkinci Yeni şiirinin en tanınan adıdır. Üvercinka (1958), Göçebe (1965) ve Beni Öp Sonra Doğur Beni (1973) kitaplarıyla 20. yüzyıl Türk şiirinin imgeci damarının simge ismi oldu; Şapkam Dolu Çiçekle (1976) ise şairler üzerine yazdığı denemeleri toplar. 1938 Dersim olaylarının ardından ailesi Bilecik'e sürgün edildi, çocukluğu bu sürgünde geçti. Şiirleri bugün en çok okunan, en çok alıntılanan Türkçe şiirler arasındadır.
Edebiyatta ve Folklorda
Üvercinka
Cemal Süreya · 1958Cemal Süreya'nın ilk şiir kitabı; 1958'de Yeditepe Yayınları'ndan çıktı ve İkinci Yeni şiirinin en bilinen kitaplarından biri oldu. Üvercinka, şairin Eskişehir'de çalışırken tanıdığı bir kadına verdiği addır; güvercin sözcüğünü çağrıştırır ve şaire göre barışı, sevgiyi anlatır. Dili zorlayan, şaşırtan imgeleriyle bir kuşağın kitabı sayıldı.
Modern Kültürde
Cemal Reşit Rey
Müzik · 1904Türk Beşleri'nin (Ahmet Adnan Saygun, Ulvi Cemal Erkin, Hasan Ferit Alnar, Necil Kâzım Akses ile birlikte) en tanınan bestecilerinden biri (1904-1985). Cumhuriyet'in ilk kuşak çoksesli müzik bestecilerindendir. Darülbedayi'de sahnelenen Lüküs Hayat gibi operetleri ve Enstantaneler (1931) gibi orkestra eserleriyle tanındı; adını taşıyan Cemal Reşit Rey Konser Salonu 1989'da Harbiye'de açıldı.
Cemal Kamacı
Spor · 1943Türk boksör (d. 1943, Maçka). 1964-1966 arasında üç yıl üst üste Türkiye şampiyonu oldu; 1973'te Roger Zami'yi yenerek Avrupa profesyonel şampiyonu olan ilk Türk boksör unvanını aldı ve kemeri 1975'te yeniden kazandı.
Ünlü İsimdaşlar
Cemal Süreya
İkinci Yeni akımının önemli temsilcilerinden olan Cemal Süreya, 'Üvercinka' ve 'Göçebe' gibi eserleriyle Türk şiirine büyük katkılar sağlamıştır.
Cemal Reşit Rey
Türk çoksesli müziğinin öncülerinden olan Cemal Reşit Rey, pek çok opera ve orkestra eseri bestelemiş, İstanbul Filarmoni Derneği'nin kurucuları arasında yer almıştır.
Varyantlar
Cemal İsmi En Yaygın Hangi İllerde?
TÜİK 2025 verilerine göre Cemal isminin en çok kullanıldığı iller.
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- Arapça (kaynak)Cemal (جمال)
- FarsçaCemal
- UrducaCemal
- SomaliJamaal
- İngilizceJamal