Cemal

Osmanlı İttihad ve Terakki triumvirasının üç paşasından biri (Enver ve Talat ile birlikte); 1913 Bâb-ı Âli Baskını sonrası fiili iktidarın üyesi. 1914-1918 Birinci Dünya Savaşı'nda Suriye-Filistin-Hicaz cephesi komutanı olarak görev yaptı. Tarihsel bakımdan tartışmalı figür: Suriye'de Arap milliyetçi liderlere karşı sert baskı politikaları ve 1916 Beyrut/Şam idamları ile olduğu kadar bölgede yürüttüğü modernleşme-imar çalışmalarıyla da anılır. 1918 Mondros Mütarekesi sonrası İttihatçı liderlerle yurtdışına kaçtı; 1922'de Tiflis'te Ermeni eylemci Stepan Tsaghikyan tarafından öldürüldü.

Asıl adı Cemâleddin Seber olan Türk şiirinin İkinci Yeni akımının en tanınan şairlerinden biri. Üvercinka (1958), Göçebe (1965), Beni Öp Sonra Doğur Beni (1973), Sevda Sözleri (1984) kitaplarıyla 20. yüzyıl Türk şiirinin modernist-imgeselci damarının simge ismi oldu. Kürt-Türk kökenli bir ailenin çocuğuydu; 1938 Dersim olayları sonrasında ailesi Bilecik'e sürgün edildi. Şapkam dolu çiçekle / ve artık oldu yaşamak gibi mısraları modern Türk şiirinin klasiklerine girdi.

İkinci Yeni şiir akımının manifesto-niteliğindeki ilk şiir kitaplarından biri. Üvercinka sözcüğü Cemal Süreya'nın uydurduğu bir-tek-kullanımlık neolojizmdir — bu adlandırma tercihi akımın klasik-klişe-kırma tutumunun simgesi oldu. Türk modern şiirinde 1950 sonrası dil-imge-kırılmasının başlatıcı metinlerinden biri olarak kabul edilir.

Türk Beşleri'nin (Ahmet Adnan Saygun, Ulvi Cemal Erkin, Hasan Ferit Alnar, Necil Kâzım Akses ile birlikte) en tanınan bestecilerinden biri (1904-1985). Türk çok-sesli Batı-klasik müzik geleneğinin Cumhuriyet-kurucu kuşağının üyesi. İstanbul Şehir Tiyatroları için yazdığı operetler ve Enstantane (1932) gibi eserleriyle tanındı; adını taşıyan Cemal Reşit Rey Konser Salonu 1989'da Harbiye'de açıldı.

Türk boksör (1943-2004). 1964 Tokyo ve 1968 Meksika Olimpiyatları'nda Türkiye'yi temsil eden tanınmış sporcu; Türk amatör boks tarihinin 1960'lar kuşağının önemli ismi.