Cemre

Cemre, Arapça jamra (جمرة) sözcüğünden gelir ve "kor hâlinde yanan kömür, kıvılcım, parlak ateş topu" anlamını taşır; j-m-r (yanmak, korlaşmak, ateşe dönüşmek) kökünden türer. Türk halk takviminde Şubat ayında birer hafta arayla önce havaya, sonra suya, en son toprağa düştüğü inanılan cemreler — baharın müjdecisi sayılan sıcaklık atlayışları — adını taşıyan bu ad, Türk-Arap kültürel sentezinin zarif örneklerindendir.

Arapça jamra (جمرة), j-m-r (yanmak, korlaşmak, ateş hâline gelmek) kökünden türer ve "kor hâlinde yanan kömür, kıvılcım saçan ateş parçası" anlamını taşır. Aynı kökten Arapça jamarāt (çoğul — kor topları), mijmar (ateş kabı, buhurdan), istajmara (kor kullanmak) sözcükleri gelir. Kelime İslami Hac ibadetinde özel bir anlam taşır: cemerât (جمرات) — Mina'daki üç taş sütun (al-Jamra al-Ūlā, al-Wusṭā, al-ʿAqaba) hacıların şeytanı taşlama ritüelini gerçekleştirdikleri yerlerdir ve ritüelin adı da ramy al-jamarāt (cemerâtı taşlama) olarak geçer. Türkçedeki cemre biçimi ise Osmanlı takvim geleneğinden gelir: cemre düşmesi — Arapçadaki somut "ateş kıvılcımı" anlamının mecazi olarak ısının yerküreye indirilmesi kavramına dönüşmüş hâlidir. Bu anlam kayması, Türk halk takviminin özgün bir katkısıdır ve Arapça aslî anlamından farklı bir kültürel kullanımdır.