Cemre

Cemre, Arapça kökenli "kor halinde yanan kömür, kıvılcım, parlak ateş topu" anlamlarına gelen bir kız adıdır. Türk halk takviminde Şubat ayında birer hafta arayla önce havaya, sonra suya, en son toprağa düştüğü inanılan cemreler — baharın müjdecisi sayılan sıcaklık atlayışları — adını taşır. Türk-Arap kültürel sentezinin zarif örneklerindendir.

Arapça jamra, j-m-r (yanmak, korlaşmak, ateş haline gelmek) kökünden türer ve "kor halinde yanan kömür, kıvılcım saçan ateş parçası" anlamına gelir. Aynı kökten Arapça jamarat (çoğul — kor topları), mijmar (ateş kabı, buhurdan), istajmara (kor kullanmak) sözcükleri gelir. Kelime İslami Hac ibadetinde özel bir anlam taşır: cemerat — Mina'daki üç taş sütun (al-Jamra al-Ula, al-Wusta, al-Aqaba) hacıların şeytanı taşlama ritüelini gerçekleştirdikleri yerlerdir ve ritüelin adı da ramy al-jamarat (cemeratı taşlama) olarak geçer. Türkçedeki cemre biçimi ise Osmanlı takvim geleneğinden gelir: cemre düşmesi — Arapçadaki somut "ateş kıvılcımı" anlamının mecazi olarak ısının yerküreye indirilmesi kavramına dönüşmüş halidir. Bu anlam kayması, Türk halk takviminin özgün bir katkısıdır ve Arapça asli anlamından farklı bir kültürel kullanımdır.