Celile
Celile İsminin Anlamı ve Kökeni
Celile, Arapça Celile sözcüğünden gelir; c-l-l (yücelik, azamet) kökünün dişil sıfat biçimidir. Eril karşılığı Celil'dir. Aynı kök ailesinden Allah'ın Esmaü'l-Hüsnasından Zü'l-Celali ve'l-İkram (Rahman 55:27, 55:78) ve Celal, Celaleddin, İclal sözcükleri türer. Klasik tasavvuf düşüncesinde celal (kahır tecellisi) ve cemal (lütuf tecellisi) Allah'ın iki temel sıfat boyutunu ifade eden ikili oluşturur.
Aynı kök ailesindeki İclal (saygı, yüceltme) ve el-calala (yücelik) sözcükleri Türkçeye Osmanlı söyleyişinden geçmiştir. Klasik tasavvuf düşüncesinde celal-cemal ikilisi Muhyiddin İbnü'l-Arabi'nin Füsusu'l-Hikem eserinde detaylı işlenir; salikin yolculuğunda kahır (celal) ve lütuf (cemal) tecellileri arasındaki denge temel bir niteliktir.
Popülerlik
Celile, 1875'ten itibaren TÜİK kayıtlarında Anadolu Türk-İslam ailelerinin sevdiği klasik kız adı şeklinde görünür. 20. yüzyıl boyunca Türk-İslam ailelerinde 200-500 sıralarında istikrarlı kaldı; 2024'te #422 sıradadır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Dhu'l-Celali ve'l-İkram (Ululuk ve İkram Sahibi) Kur'an Rahman 55:27 ve 55:78'de Allah'ın yüce sıfatlarından biri olarak iki kez zikredilir. Klasik tasavvuf düşüncesinde celal (kahır, azamet tecellisi) ve cemal (lütuf, güzellik tecellisi) Allah'ın iki temel sıfat boyutunu ifade eden ikili oluşturur ve Muhyiddin İbnü'l-Arabi'nin Füsusu'l-Hikem eserinde detaylı işlenir.
Kur'an-ı Kerim'de: Rahmân Suresi, 27. Ayet
Yalnız celâl ve ikram sahibi olan Rabbinin yüzü kalır.
Edebiyatta ve Folklorda
Füsusu'l-Hikem
Muhyiddin İbnü'l-Arabiİbnü'l-Arabi'nin (1165-1240) klasik tasavvuf düşüncesinin temel metinlerinden Füsusu'l-Hikem'inde Allah'ın celal (kahır, azamet) ve cemal (lütuf, güzellik) tecellileri ikili bir sıfat boyutu olarak işlenir; Celile adının kök ailesinin tasavvufi bağlamının klasik kaynağıdır.
Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaJalīla
- FarsçaJalīla
- UrducaJalila
- BoşnakçaDželila