Cevher

Cevher, Arapça-Pers Jawhar (جوهر) — Pers söz-yapısı gawhar ("öz, esas, esans, mücevher") söz-yansıması; Arapçaya Jawhar yan-form söz-yapısı yan-yorumla geçti — bir-şeyin-esası, öz, maya, esans, klasik İslamî felsefe-jargonunun söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Bir şeyin esası, öz, maya manasında nitelendirir. Klasik İslamî felsefe-jargonunda al-jawhar — substansiya, esas-varlık (Aristotelyen ousia yan-form söz-yapısının söz-yansıması); al-jawhar wa al-'araḍ — esas-ve-âraz yan-form söz-yapısı klasik İslamî felsefe-doktrininin söz-merkezi söz-yapısı; al-Jawhar al-Fard — bölünmez-cüz yan-form söz-yapısı klasik İslamî atom-jargonunun söz-yapısı yan-bağlanır (klasik İslamî kelâm-felsefe söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı). Aynı kök-ailesinden al-jawāhir ("cevherler — çoğul; mücevherler yan-form söz-yapısı"), al-jawharī (yan-form söz-yapısı; cevhere-mensup yan-yorum), al-tajwīr (yan-form söz-yapısı), al-jawhar al-thamīn (kıymetli-cevher yan-form söz-yapısı) yan-örgüsü oluşur. Klasik halk-tasavvuf-edebî söyleminde cevher-i Hudâ (Hudâ-cevheri), cevher-i 'aşk (aşk-cevheri), cevher-i Yâr (sevgili-cevheri), cevher-i ezel (ezel-cevheri) yan-form söz-yapıları klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-imgesi. 148 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2024'te #423 sıradadır.

Arapça-Pers Jawhar (جوهر), Pers söz-yapısı gawhar ("öz, esas, esans, mücevher; klasik Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki söz-imgesi") söz-yansıması; Arapçaya Jawhar yan-form söz-yapısı yan-yorumla geçti — bir-şeyin-esası, öz, maya, esans, klasik İslamî felsefe-jargonunun söz-merkezindeki söz-yapısı. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Bir şeyin esası, öz, maya manasında nitelendirir. Klasik İslamî felsefe-jargonunda al-jawhar — substansiya, esas-varlık (Aristotelyen ousia yan-form söz-yapısının söz-yansıması; klasik İslamî 9-12. yüzyıl Bağdat-Buhârâ tercüme-okulu yan-bağlamı yan-bağlanır; al-Kindî, al-Fârâbî, İbn Sînâ, İbn Rüşd, al-Ghazālī gibi klasik İslamî filozofların söz-merkezindeki söz-yapısı yan-bağlanır); al-jawhar wa al-'araḍ — "esas-ve-âraz" yan-form söz-yapısı klasik İslamî felsefe-doktrininin söz-merkezi söz-yapısı; al-Jawhar al-Fard — "bölünmez-cüz" yan-form söz-yapısı klasik İslamî atom-jargonunun söz-yapısı yan-bağlanır (klasik İslamî kelâm-felsefe söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; klasik Mu'tezilî-Ash'arî kelâm-tartışmalarının söz-merkezindeki söz-yapısı yan-bağlanır). Aynı kök-ailesinden al-jawāhir ("cevherler — çoğul; mücevherler yan-form söz-yapısı; klasik halk-Arapça-Pers söz-örgüsünün söz-yapısı; al-Jawāhir al-Sab'a — yedi-cevher yan-form söz-yapısı klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-yapısı"), al-jawharī ("yan-form söz-yapısı; cevhere-mensup yan-yorum"; klasik İslamî dilbilim-âlimi al-Jawharī al-Fārābī — al-Ṣiḥāḥ — Sıhâh sözlüğünün yazarı yan-bağlamı), al-tajwīr (yan-form söz-yapısı), al-jawhar al-thamīn ("kıymetli-cevher yan-form söz-yapısı"), al-jawhar al-aṣīl ("asîl-cevher yan-form söz-yapısı"), al-Mujawhar (yan-form söz-yapısı; cevherli) yan-örgüsü oluşur. Klasik İslamî felsefe-edebî söz-örgüsünde al-jawhar al-baṣīṭ (basit-cevher), al-jawhar al-murakkab (mürekkeb-cevher), al-jawhar al-rūḥānī (rûhânî-cevher), al-jawhar al-jismānī (cismânî-cevher), al-Jawhar al-Awwal ("İlk-Cevher; klasik İslamî felsefe-jargonunda al-'aql al-fa''āl — fa'âl-akıl yan-form söz-yapısı yan-bağlanır") yan-form söz-yapıları klasik İslamî felsefe-jargonunun söz-merkezi söz-yapıları yan-bağlanır. Klasik halk-tasavvuf-edebî söyleminde cevher-i Hudâ ("Hudâ-cevheri; klasik halk-tasavvuf-jargonu"), cevher-i 'aşk ("aşk-cevheri; klasik divan-şiir-jargonu"), cevher-i Yâr ("sevgili-cevheri; klasik divan-şiir-jargonu"), cevher-i ezel ("ezel-cevheri; klasik halk-tasavvuf-jargonu"), cevher-i tevhîd (tevhîd-cevheri), cevher-i 'ilm (ilim-cevheri) yan-form söz-yapıları klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-imgesi. Klasik Pers-Türk divan-şiir geleneğinde Hâfız (1315-1390), Sa'dī (1210-1291), Câmî (1414-1492), Şeyh Galib (1757-1799), Bâkî (1526-1600) gibi büyük şâirler-pîrler gawhar / jawhar sözcüklerini sevgili-tasviri, manevî-yansıtma söz-imgesi şeklinde işler. Tarihsel-referansları arasında klasik Mısır-Fâtımî söz-örgüsünün söz-merkezindeki figür Jawhar al-Ṣiqillī (yaklaşık 920-992 — Sicilya-asıllı Fâtımî kumandanı; klasik 10. yüzyıl Kahire-fâtihi yan-bağlamı; klasik Mısır-Fâtımî tarih söz-örgüsünün söz-merkezindeki figür yan-bağlanır), klasik Osmanlı söz-örgüsünde Cevher-Ağa (klasik Osmanlı saray-jargonunda yan-bağlamlı söz-yapısı) yer alır. Cevher özellikle dindar-eğitimli Osmanlı-Anadolu Türk-İslam-Pers ailelerin sevdiği zarif unisex-adı oldu; klasik İslamî felsefe-tasavvuf söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı.