Neşet

Neşet, Arapça nash'a (نشأة) — n-sh-' (yaratılmak; meydana-gelmek; yetişmek) kökünden — meydana-gelme, oluşma, yaratılma, yetişme anlamlarına gelir. Aynı kökten al-nash'a (yaratılış-evresi; klasik İslamî teoloji-jargonunda al-nash'a al-ūlā — ilk-yaratılış-evresi (dünya-yaratılışı), al-nash'a al-ākhira — son-yaratılış-evresi (âhiret-yaratılışı); Kur'an: Wa-laqad 'alimtumu al-nash'ata al-ūlā fa-lawlā tadhakkarūn — Vâkı'a 56:62), unshī'at / nasha'a (yaratıldı / meydana-geldi — Kur'an: innā ansha'nāhunna inshā'an — Vâkı'a 56:35; thumma anshā'a-hu khalqan ākhar — Mü'minûn 23:14), al-nāshī' (yetişen-genç; modern Arapçada youth), inshā' (oluşturma; klasik Osmanlı-Türk dil-eğitiminin temel-pratiği — İnşa Dersleri — kompozisyon-yazma) türetilmiştir. Klasik dindar Türk-İslam-Pers eğitimli ailelerin sevdiği erkek-adıdır; Neşet Ertaş (1938-2012 — büyük Türk halk-aşığı, bağlama-üstadı) gibi tarihsel-figürlerle yerleşik. 161 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #427 sıradadır.

Arapça nash'a (نشأة), n-sh-' ("yaratılmak; meydana-gelmek; yetişmek; oluşmak") kökünden mastar-formudur — meydana-gelme, oluşma, yaratılma, yetişme. Aynı kök-ailesinden al-nash'a ("yaratılış-evresi; klasik İslamî teoloji-jargonunda al-nash'a al-ūlā — ilk-yaratılış-evresi (dünya-yaratılışı), al-nash'a al-ākhira — son-yaratılış-evresi (âhiret-yaratılışı)"; Kur'an: Wa-laqad 'alimtumu al-nash'ata al-ūlā fa-lawlā tadhakkarūn — Vâkı'a 56:62 — "Andolsun ilk yaratılışı bildiniz; düşünüp ibret almıyor musunuz?"; Innallāha lā ya'jaluhu shay'un fī al-nash'a al-ākhira yakın-bağlam), unshī'at / nasha'a / yansha'u (yaratıldı / meydana-geldi / meydana-gelir — Kur'an'da pek çok yerde: innā ansha'nāhunna inshā'an — Vâkı'a 56:35 — "Şüphesiz biz onları yepyeni yaratışla yarattık"; thumma anshā'a-hu khalqan ākhar — Mü'minûn 23:14 — "Sonra onu başka bir yaratılışta inşa ettik"; qul Huwa lladhī ansha'akum — Mülk 67:23 — "De ki: Sizi yaratan O'dur"), al-nāshī' ("yetişen-genç; modern Arapçada youth; klasik fıkıh-jargonunda al-nashi'a al-jadīda — yeni-yetişen-nesil"), inshā' (oluşturma; klasik Osmanlı-Türk dil-eğitiminin temel-pratiği — İnşa Dersleri — kompozisyon-yazma; klasik İslamî kitāb al-inshā' edebî-eserler kategorisi), al-Inshā' (klasik Osmanlı saray-bürokrasi-jargonunda resmî-mektup-yazma sanatının onursal-adı), al-Munshi' (yaratıcı; al-Munshi' al-Awwal — İlk-Yaratıcı, Allah'ın onursal-sıfatı), al-mansha' (kaynak — modern Arapçada origin), al-manāshi' (kaynaklar — çoğul-form). Klasik İslamî teoloji-tasavvuf geleneğinde al-nash'a al-ūlā (ilk-yaratılış) ve al-nash'a al-ākhira (son-yaratılış) ikilisi yaratılış-doktrininin temel kavramlarındandır. Türk klasik halk-aşk-türkü-edebî söyleminde Neşet Ertaş (1938-2012 — büyük Türk halk-aşığı, Bozkırın Tezenesi — Bozkır-Bağlama-Üstadı lakabıyla anılır) modern Türk halk-müziği geleneğinin merkez figürüdür; UNESCO 2010'da Yaşayan İnsan Hazinesi unvanı verildi. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Neşet / Neş'et yan-formlarında yerleşmiştir.