Eda

Eda, Arapça adāʾ (أداء) sözcüğünden gelir ve aslî anlamı "ifa, ödeme, bir görevi yerine getirme" olmakla birlikte Türkçede mecazi olarak "davranış-tavır, bir işi yapış üslubu, incelikli hareket" anlamına evrilmiştir. Klasik divan edebiyatında da sevgili-davranış tasvirinin temel kavramlarından biri olarak kullanılan eda modern Türk kadın ismi olarak 1999'da #29 en popüler kız ismi konumuna ulaşmıştır.

Arapça adāʾ (أداء), ʾ-d-y (ifa etmek, ödemek, görevi yerine getirmek) kökünün soyut-ad biçimidir. Aynı kökten Arapça addā (ödedi, ifa etti), tavaddī (borç öderken) sözcükleri gelir. Kelimenin asıl İslami-fıkhi anlamı "ibadetin vaktinde yerine getirilmesi; borcun ödenmesi"dır — namaz ve oruçun adāʾ (vaktinde ifa) ve qaḍāʾ (sonradan telafi) ayrımı İslam fıkhının temel kavram-çiftlerinden biridir. Osmanlı Türkçesine geçen kelime zamanla mecazi genişleme yaşadı: bir işi nasıl yapıldığı — yani yapış üslubu, incelikli davranış — eda olarak adlandırılmaya başladı. Bu semantik kayma divan şiirinde sevgilinin işvesini, naz-yürüyüşünü ve konuşma üslubunu anlatmak için eda kelimesinin kullanılmasıyla pekişti. Özel ad olarak Türkçede modern kullanımı 1960'lar sonrası başlamıştır.