Edip

Edip, Arapça Edib (edebi, kibar; edebiyatla uğraşan, yazar) anlamına gelen klasik bir erkek adıdır. Klasik Arap kültüründe edeb (görgü, kibarlık, edebi birikim) hem ahlaki hem entelektüel olgunluğu ifade eder. Tarihte ünlü Türk yazar Halide Edip Adıvar (1884-1964) — Sinekli Bakkal, Vurun Kahpeye romanlarının yazarı, Cumhuriyet döneminin önde gelen kadın yazarlarından — bu adı taşıyan en bilinen Türk figürdür.

Aynı kökten ayrıca et-ta'dib (terbiye verme; education, refinement), el-udaba' ("edebiyatçılar), el-ma'dub ("davet edilmiş, ziyafet misafiri"), el-Adib el-Akbar (En-Büyük-Edebiyatçı) türemiştir. Klasik İslami kültür geleneğinde adab hem iç-davranış-disiplinin hem dış edebi üretimin standardı: adab et-tilmiz talebe hocaya saygı disipliniyle başlar, adab el-mufti hukuk yorumu yapanın saygı disiplini, adab es-sufi mürid mürşit davranış disiplini. 9-12. yüzyıllarda Bağdat-Endülüs adab-edebiyat geleneğinin kalemleri (el-Cahiz, et-Tavhidi, Ibn Kutayba, el-Kalkaşandi) bu kavramı klasik İslami kültürün merkez geleneğine taşımıştır. Edip adı bu kavramın kişi adına dönüşmüş halidir; iki yönlü disiplinli, edebi zarif kişi karakter yansıtmasını içerir. Türkçeye Osmanlı yumuşak söyleyişiyle Edip / Edib formunda yerleşmiştir; modern Türk edebiyatında Halide Edib Adıvar (1882-1964), Edip Cansever (1928-1986), Edip Yüksel (1957-) gibi kalemlerle anılır.