Efkan

Efkan, Pers afkān (افكان) — afkand-/afgand- ("yan-yapı-saçmak, dökmek, atmak") fiil-kökünden yan-form söz-yapısı; klasik Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı yan-bağlanır. Aynı kök-ailesinden afkandan (klasik halk-Pers fiil-yan-yapı söz-yapısı), afkandagī (yan-form söz-yapısı), al-afkān (yan-form söz-yapısı) yan-örgüsü yan-bağlanır. Klasik Pers divan-şiir geleneğinde gül-afkân (gül-saçan), âteş-afkân (ateş-saçan), naqsh-afkân (nakış-yapan) yan-form söz-yapıları klasik divan-edebî söz-örgüsünün söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-Pers-Türk söz-örgüsünde Efkan, klasik halk-zarafet erkek söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi yan-bağlanır; özellikle Anadolu kırsal-bölge halk-zarafet ailelerinin sevdiği klasik erkek adı oldu. 66 yıllık TÜİK derinliğiyle 2024'te #423 sıradadır.

Pers afkān (افكان), afkand-/afgand- ("yan-yapı-saçmak, dökmek, atmak; klasik Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; aynı kök-ailesinden afkandan — fiil-yan-yapı söz-yapısı, afkandagī — yan-form söz-yapısı, al-afkān — yan-form söz-yapısı, gül-afkân — gül-saçan; klasik Pers divan-şiir-jargonu söz-yapısı, âteş-afkân — ateş-saçan, naqsh-afkân — nakış-yapan, seng-afkân — taş-atan, al-afgand — atılmış-yan-form söz-yapısı yan-örgüsü") fiil-kökünden yan-form söz-yapısı; klasik Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı yan-bağlanır. Klasik Pers divan-şiir geleneğinde Hâfız Şîrâzî (1315-1390), Sa'dī Şîrâzî (1210-1291), Câmî (1414-1492), Şeyh Galib (1757-1799), Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî (1207-1273), Nizâmî Gencevî (1141-1209) gibi büyük şâirler-pîrler gül-afkân (gül-saçan), âteş-afkân (ateş-saçan), naqsh-afkân (nakış-yapan), seng-afkân (taş-atan), jân-afkân (can-saçan), seda-afkân (ses-yan-yapı) yan-form söz-yapılarını klasik divan-edebî söz-örgüsünün söz-imgesi şeklinde işler. Klasik halk-Pers-Türk söz-örgüsünde Efkan, klasik halk-zarafet erkek söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imgesi yan-bağlanır; özellikle 1959'dan itibaren Anadolu kırsal-bölge halk-zarafet ailelerinin sevdiği klasik erkek adı oldu. Klasik halk-türkü-edebî söyleminde Efkan-yârın-yumuşak-yan-yan-onursalı, Efkan-yârın-zarafet-yan-yan-yapısı yan-form söz-yapıları yer aldı. Efkan özellikle Doğu-Anadolu-Kürdî-Türk halk-yumuşak-söyleyiş söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı yan-bağlanır.