Esengül

Esengül, Türkçe-Farsça karma compound: Türkçe esen (sağlıklı, salim, rahat; iyi-durumda olan) ve Farsça gül (rose) sözcüklerinin birleşiminden esen-gül, sağlıklı-mutlu gül-güzelliği anlamlarına gelir. Türkçe esen sözcüğü esenlik (selâmet, sağlıklılık), esenleşmek (selâmlaşmak) gibi türevlerle yer alır. Cumhuriyet sonrası Türkçeleştirme dalgasının modern kız-adı türetimlerindendir; Gül- / -gül başlangıçlı/sonlu adların geniş ailesinde yer alır. 101 yıllık TÜİK derinliğiyle 2025'te #386 sıradadır.

Esengül, iki dilin karma compound birleşimidir: Türkçe esen (Eski Türkçe — "sağlıklı, salim, rahat; iyi-durumda olan; afiyet-üzere olan"; aynı kökten esenlik, esenleşmek, esen-kalın) ve Farsça gül (rose; klasik Pers-İslam şiir-geleneğinin merkez-estetik benzetmesi). Birlikte esen-gül = esen-gül, sağlıklı-mutlu gül-güzelliği. Bu Türkçe-sıfat + Türkçeleşmiş-Pers-isim compound formülü Cumhuriyet sonrası Türkçeleştirme türetimlerinin tipik bir örneğidir; Gül- başlangıçlı (Gülşen, Gülnaz, Gülizar, Gülbahar, Güldane, Gülser, Gülbeyaz, Gülperi, Gülhanım) ve -gül sonlu (Birgül, Sevgül, Aygül, Türkgül, Ergül) iki kuşağının birleştiği kavşak-noktasıdır. Esen sözcüğü Türkçenin yerleşik selâmlaşma-formüllerinin (esen-kalın, esenler, esenlik dileği) merkez kavramıdır; bu nedenle Esengül adı sağlıklı-mutlu, esenlik-içinde gül-güzelliği karakter-yakıştırmasını taşır. Cumhuriyet sonrası 1924-1990 arası laik-Türkçü orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif modern bir kız adı oldu.