Eşref
Eşref İsminin Anlamı ve Kökeni
Eşref, Arapça kökeninden gelir; 'en onurlu, en şerefli kimse' anlamına gelir. Şeref kelimesinin üstünlük bildiren kalıbından türeyen bu isim, yüksek ahlaki değerlere ve saygınlığa yapılan bir atıf niteliğindedir.
Arapça aşraf — "en şerefli, en soylu, en onurlu" anlamındaki elatif (en üstün) formudur; ş-r-f kökünden türer (şarafa = yüce olmak; şaraf = şeref, onur). Aynı kök ailesinden şeref (onur), meşref (şerefli yer), müşerref (şereflendirilmiş) kelimeleri gelir. Klasik İslami gelenekte al-aşraf sıfatı sıklıkla Hz. Muhammed için aşraf al-enbiya (peygamberlerin en şereflisi) tamlamasında kullanılır.
Popülerlik
Eşref, klasik İslami bir erkek adı olarak Türk-İslam aile geleneğinin köklü tercihlerindendir; en-şerefli kavramının kişi-ad biçimindeki yansımasıdır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
Klasik İslami kaynaklarda aşraf al-halq (yaratılmışların en şereflisi) ve aşraf al-enbiya wa'l-mursalin (peygamberlerin ve resullerin en şereflisi) tamlamaları Hz. Muhammed için yaygın kullanılan sıfatlardır. Kur'an'da doğrudan aşraf olarak geçmese de şaraf kök ailesi Tin 95:4'teki "İnsanı en güzel biçimde yarattık" ayetindeki taqwim (güzel düzen) kavramıyla teolojik bağ kurar. Sünni, Alevi Bektaşi ve Kadiri-tasavvufi geleneklerde Eşrefoğlu Rumi'nin ilahileri ortak kültürel miras olarak taşınır; ad-formundaki Eşref bu zengin dini ve edebi mirası barındırır.
Tarihi Figürler
Eşrefoğlu Rumi (Abdullah Rumi)
1377-1469, İznikTürk tasavvuf şairi ve Kadiriyye tarikatının Eşrefiyye kolunun kurucusudur. Hacı Bayram Veli'nin müritlerinden olduktan sonra Suriye'ye giderek Abdülkadir Geylani'nin torunu Şeyh Hüseyin Hamevi'den Kadiri icazeti aldı; İznik'te Eşrefiyye tekkesini kurdu. Divan, Tarikatname ve Müzekkin-Nüfus gibi eserleriyle Yunus Emre sonrası Anadolu tasavvuf şiir geleneğinin önemli halkalarından biri kabul edilir. Şiirleri Alevi Bektaşi semah ve Sünni Kadiri zikir geleneklerinde yaygın kullanıldı; sade ve derviş halk diliyle yazılmış ilahileri Türk tasavvuf musiki repertuarının temel unsurlarındandır.
Eşref Kolçak
1927-2019, Erzurum-İstanbulTürk sinema oyuncusu; Yeşilçam dönemi karakter oyunculuğunun uzun soluklu temsilcilerinden biridir. 200'den fazla film ve dizide rol aldı; özellikle ağırbaşlı efendi beyefendi tiplemeleriyle tanındı. Türk sinema belleğinin klasik kadrolarının son temsilcilerinden biri olarak 92 yaşında vefat etti.
Edebiyatta ve Folklorda
Müzekkin-Nüfus
Eşrefoğlu Rumi · 1448Anadolu Türkçesiyle yazılmış nefs terbiyesi ve tasavvufi ahlak risalesi. Halk diliyle kaleme alınması dolayısıyla 15. yüzyıl Anadolu halkının manevi eğitimine doğrudan seslendi; Yunus Emre'nin didaktik sadelik çizgisini nesir forma taşıyan eser sayılır.
Uluslararası Karşılıkları
- Arapça (kaynak)Eşref
- FarsçaEşref
- Türkçe (harf çevirisi)Eşref
- Türkçe (diğer yazımlar)Eşref / Ashraf
Ünlü İsimdaşlar
Eşref Bitlis
Türk Silahlı Kuvvetleri'nin önemli komutanlarından biri olan ve 1993'te şüpheli bir uçak kazasında hayatını kaybeden general.
Eşref Edib Fergan
Türk İslam düşüncesinin önemli isimlerinden biri olan ve Sebilürreşad dergisinin yayıncısı olarak tanınan gazeteci.
Eşref Saati
Osmanlı döneminin tanınmış hiciv şairlerinden biri olup nüktedan şiirleriyle ün kazanmıştır.