Fedai

Fedai, Arapça Fidā'ī (فدائي) — f-d-y (feda-etmek; bedel-vermek; kurtuluş-bedeli-ödemek) kökünden fa'ālī nispet-formu — kendini-feda-eden, ülkü-uğruna-can-veren, kurtuluş-bedeli-ödeyen mü'min anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Yüksek bir ülkü uğrunda her türlü tehlikeyi göze alan kimse manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-fidā' ("feda, fidye, kurtuluş-bedeli; klasik İslamî kelâm-fıkıh-doktrininin merkez kavramı; fidya — Ramazan-orucunda kullanılamayan-günler için ödenen-fidye yan-form söz-yapısı; Bakara 2:184 Wa-'alā lladhīna yuṭīqūnahu fidya ṭa'āmu miskīn — "Oruç tutanlar üzerine, [tutamadıkları gün için] bir-fakire yedirme fidyesi vardır""), al-Mufdā (kurtarılan — yan-form), fadā / yafdī ("feda-etti / feda-eder; klasik halk-Arapça"; Sâffât 37:107 Wa-fadaynāhu bi-dhibḥin 'aẓīm — "Onu büyük-bir-kurbanla fidye-verdik" — Hz. İbrahim/Hz. İsmâ'îl kıssasında oğul-kurban-yerine-koç-fidyesi yan-bağlamlı söz-yapısının söz-merkezi söz-yapısı), al-fidā'iyyāt (modern fedai-eylemleri yan-form), al-Mafdī (yan-form söz-yapısı), al-Tafādī (yan-form söz-yapısı; karşılıklı-feda) yan-örgüsü oluşur. Sâffât Suresi 37:107'nin Wa-fadaynāhu bi-dhibḥin 'aẓīm — "Onu büyük-bir-kurbanla fidye-verdik" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî sîret-edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge: Hz. İbrahim peygamberin oğlu Hz. İsmâ'îl'i Allah'a-kurban-etme niyetinin son-anda Allah'ın dhibḥin 'aẓīm (büyük-koç-kurban) ile fidyelenmesi yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi; klasik İslamî al-Aḍḥā — Kurban-Bayramı söz-yapısının söz-merkezi söz-yapısı yan-bağlanır. 99 yıllık TÜİK derinliğiyle 2025'te #439 sıradadır.

Arapça Fidā'ī (فدائي), f-d-y ("feda-etmek; bedel-vermek; kurtuluş-bedeli-ödemek; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde feda-bedel kök-ailesinin merkez söz-yapısı") kökünden fa'ālī nispet-formu — kendini-feda-eden, ülkü-uğruna-can-veren, kurtuluş-bedeli-ödeyen mü'min. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Yüksek bir ülkü uğrunda her türlü tehlikeyi göze alan kimse manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-fidā' ("feda, fidye, kurtuluş-bedeli; klasik İslamî kelâm-fıkıh-doktrininin merkez kavramı; fidya — Ramazan-orucunda kullanılamayan-günler için ödenen-fidye yan-form söz-yapısı; klasik İslamî hac-jargonunda fidyat al-aḏā — eziyet-fidyesi yan-form söz-yapısı yan-bağlanır"; Bakara 2:184 Wa-'alā lladhīna yuṭīqūnahu fidya ṭa'āmu miskīn — "Oruç tutamayanlar üzerine, [tutamadıkları gün için] bir-fakire yedirme fidyesi vardır" yan-bağlamlı söz-yapısı; Hadîd 57:15 Fa-l-yawma lā yu'khadhu minkum fidyatun wa-lā mina lladhīna kafarū — "Bugün ne sizden ne de küfredenlerden fidye alınmaz""), al-Mufdā ("kurtarılan — yan-form söz-yapısı"), fadā / yafdī ("feda-etti / feda-eder; klasik halk-Arapça"; Sâffât 37:107 Wa-fadaynāhu bi-dhibḥin 'aẓīm — "Onu büyük-bir-kurbanla fidye-verdik" — Hz. İbrahim/Hz. İsmâ'îl kıssasında oğul-kurban-yerine-koç-fidyesi yan-bağlamlı söz-yapısının söz-merkezi söz-yapısı; klasik İslamî sîret-edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge: Hz. İbrahim peygamber Hz. İsmâ'îl'i Allah'a-kurban-etmeye götürdüğünde Allah'ın oğlu yerine dhibḥin 'aẓīm — büyük-koç-kurban ile fidyelenmesi yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi; klasik İslamî al-Aḍḥā — Kurban-Bayramı söz-yapısının söz-merkezi söz-yapısı yan-bağlanır), al-fidā'iyyāt ("modern fedai-eylemleri yan-form söz-yapısı; klasik İslamî 11-13. yüzyıl Pers-Suriye İsmâ'îlî-fedâî-grubun söz-örgüsünden modern türetim yan-bağlanır; Ḥasan al-Ṣabbāḥ (öl. 1124) Alamut-Kalesi yan-bağlamı klasik İsmâ'îlî-fedâî-tarih söz-örgüsünün söz-imgesi yan-bağlanır"), al-Mafdī ("yan-form söz-yapısı"), al-Tafādī ("yan-form söz-yapısı; karşılıklı-feda"), fa-fdī (yan-form söz-yapısı), al-Fida'iyyīn (fedâîler — modern Filistin-direniş yan-bağlamı söz-yapısı yan-bağlanır) yan-örgüsü oluşur. Sâffât Suresi 37:107'nin Wa-fadaynāhu bi-dhibḥin 'aẓīm yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî sîret-edebî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge: Hz. İbrahim peygamberin oğlu Hz. İsmâ'îl'i Allah'a-kurban-etme niyetinin son-anda Allah'ın dhibḥin 'aẓīm (büyük-koç-kurban) ile fidyelenmesi yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi; klasik İslamî al-Aḍḥā — Kurban-Bayramı söz-yapısının söz-merkezi söz-yapısı yan-bağlanır; klasik halk-türkçesinde Eid al-Aḍḥā — Kurban-Bayramı 4-günlük dînî-bayram, hicri 10 Zilhicce-13 Zilhicce arasında klasik İslamî bayram-jargonunun söz-merkezi söz-yapısı. Klasik halk-tasavvuf-edebî söz-örgüsünde fidā' ("feda; manevî-feda yan-yorumlu söz-yapısı"), fidā-i Yâr (sevgili-fedası), fidā-i Hudâ (Hudâ-fedası), fidā-i 'ışk (aşk-fedası) yan-form söz-yapıları klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-merkezi söz-imgesi. Fedai özellikle modern Türk-İslam söz-örgüsünde popülerleşen erkek-adlarındandır; klasik halk-cengî-feda söz-yapısının söz-imgesi. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Fedâî / Fedai / Fidā'ī yan-formlarında yerleşmiştir.