Feryal

Feryal, Pers/Arapça etimoloji-tartışmalı klasik halk-zarafet kız adı; iki yan-yorum yan-bağlanır: (1) Pers farīyāl — ışıklı, parlak, ay-yan-yansıyan-yüz, klasik Pers halk-zarafet söz-yapısının söz-merkezindeki söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; (2) Arapça-Pers fary (yan-yumuşak yan-form söz-yapısı) ve yāl (saç-yan-yapı) terkibi yan-yorumla ışıklı-saçlı, parlak-saçlı kadın anlamlarına gelir. Klasik halk-Pers-Türk söz-örgüsünde Feryal — sevgili-tasvirinin söz-merkezindeki söz-imge: ışıklı-yüzlü, ay-yan-yansıyan-cemâlli, parlak-saçlı sevgili yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik Pers divan-şiir geleneğinde farī-rû (ışıklı-yüzlü), farī-cemâl (ışıklı-cemâl), farī-saç, farī-bahâr (ışıklı-bahar), farī-zâde (ışıklı-yan-yapı) yan-form söz-yapıları klasik divan-edebî söz-örgüsünün söz-imgesi yan-bağlanır. Feryal özellikle 1906'dan itibaren Cumhuriyet kuşağının laik-eğitimli ailelerinin sevdiği zarif modern kız adı oldu; klasik halk-Pers-Türk halk-zarafet söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı yan-bağlanır. 119 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #394 sıradadır.

Pers/Arapça etimoloji-tartışmalı klasik halk-zarafet kız adı Feryal; iki yan-yorum klasik halk-edebî söz-örgüsünde yan-bağlanır: (1) Pers farīyāl — ışıklı, parlak, ay-yan-yansıyan-yüz, klasik Pers halk-zarafet söz-yapısının söz-merkezindeki söz-yapısının söz-imgesi; klasik Pers söz-örgüsünde farr ("ilâhî-ışık, kraliyet-yan-yansıyan, klasik Pers Zoroastrian-yan-yapı söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; farr-i Yazdânî — ilâhî-ışık-yan-yansıyan; klasik Sâsânî hânedân söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır") kök-ailesinden yan-yorumla yan-bağlanır; (2) Arapça-Pers fary (yan-yumuşak yan-form söz-yapısı; klasik halk-Arapça-Pers ortak söz-yapısı) ve yāl (saç-yan-yapı; klasik halk-Pers söz-yapısının söz-merkezi söz-yapısı yan-bağlanır) terkibi yan-yorumla ışıklı-saçlı, parlak-saçlı kadın anlamlarına gelir. Klasik halk-Pers söz-örgüsünde farr / farr-i Yazdânî (ilâhî-ışık-yan-yansıyan) — Zoroastrian-Sâsânî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imge; Şâhnâme'de Firdevsî'nin (940-1020) klasik Pers şâh-onursal söz-yapısının söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-Pers-Türk söz-örgüsünde Feryal — sevgili-tasvirinin söz-merkezindeki söz-imge: ışıklı-yüzlü, ay-yan-yansıyan-cemâlli, parlak-saçlı sevgili yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik Pers divan-şiir geleneğinde Hâfız Şîrâzî (1315-1390), Sa'dī Şîrâzî (1210-1291), Câmî (1414-1492), Şeyh Galib (1757-1799), Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî (1207-1273), Nizâmî Gencevî (1141-1209) gibi büyük şâirler-pîrler farī-rû (ışıklı-yüzlü), farī-cemâl (ışıklı-cemâl), farī-saç, farī-bahâr (ışıklı-bahar), farī-zâde (ışıklı-yan-yapı), farī-âbâd (ışıklı-âbâd), farī-pîker (ışıklı-yapılı), farī-mâh (ışıklı-ay), farī-ḫân (ışıklı-han) yan-form söz-yapılarını klasik divan-edebî söz-örgüsünün söz-imgesi şeklinde işler. Klasik halk-türkü-edebî söyleminde Feryal-yârın-yumuşak-yan-yan-zarafeti, Feryal-yârın-onursal-yan-yan-asîlliği, Feryal-yârın-ışıklı-yan-yan-cemâli, Feryal-yârın-bahar-yan-yan-zarafeti yan-form söz-yapıları yer aldı. Feryal özellikle 1906'dan itibaren laik-eğitimli orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif modern kız adı oldu. Klasik 20. yüzyıl Mısır-Arap söz-örgüsünde Kraliçe Farīāl bint Aḥmad Fu'ād (1938-2009 — Mısır kralı I. Fâruk'un ablası, klasik Mısır kraliyet-onursal-yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır) yan-bağlanır.