Fethi

Fethi, Arapça fatḥī (فتحي) — al-fatḥ (açılış, fetih, zafer) sözcüğüne -ī nisbet ekiyle türetilmiş — fethetme-ile-ilgili, fethedici anlamına gelir. Fethiye'nin (bk. Fethiye maddesi) eril karşılığıdır. al-fatḥ Kur'an'ın merkez teolojik-tarihî kavramlarından biri: 48. sure Sūrat al-Fatḥ bu adı taşır, Naṣr Suresi 1-3'te ise Idhā jā'a naṣru'llāhi wa al-fatḥ ("Allah'ın yardımı ve fetih geldiğinde") ifadesi Mekke'nin Fethi'ne (630) işaret eder. Aynı kökten al-Fattāḥ (Allah'ın esma'sından — Açan, Fethedicidir; A'râf 89, Sebe' 26'da geçer), Fâtih (Fâtih Sultan Mehmed'in lakabı), Fâtiha (Kur'an'ın açılış suresi) türetilmiştir. 159 yıllık TÜİK derinliğiyle 2025'te #417 sıradadır.

Arapça fatḥī (فتحي), al-fatḥ ("açılış, fetih, zafer; bir-yerin-açılması"; f-t-ḥ kökünden) sözcüğüne -ī nisbet (aidiyet) ekiyle türetilmiş sıfat formudur — fetheden, açıcı, fetih-niteliğinde olan. Dişil karşılığı fatḥiyya / Fethiye (bk. Fethiye maddesi tam etimoloji-detay bölümü). Aynı kök-ailesinden al-Fattāḥ (Allah'ın esma'sından — Açan, Fethedicidir; A'râf 89, Sebe' 26'da geçer), al-fātiḥa (açılış — Sūrat al-Fātiḥa / Fâtiha Suresi adının kaynağı), al-Fatḥ (özel-ad — 48. Kur'an suresi), al-fātiḥ (fethi gerçekleştiren; Fâtih Sultan Mehmed'in lakabının kaynağı), al-istiftāḥ (açma-talebi, dua-açılışı), al-miftāḥ (anahtar; modern Arapçada key) türetilmiştir. al-fatḥ sözcüğü Kur'an'da tarihî olaylar bağlamında pek çok yerde geçer: Fetih Suresi 1 (Hudeybiye Antlaşması, 628), Naṣr Suresi 1-3 (Mekke'nin Fethi'ne işaret eder, 630), Saff 13 (Naṣrun mina'llāhi wa fatḥun qarīb — "Allah'tan yardım ve yakın bir fetih").