Feyza

KızArapçaAz Bilinen

Anlam ve Köken

Feyza, Arapça fayḍa (فيضة) — f-y-ḍ (taşmak, akmak, bollanmak) kökünün dişil-isim formu — "taşma, bolluk, dolup boşalma; manevi bereket, ilahi feyz" anlamlarını taşır. Tasavvuf geleneğinde al-fayḍ al-aqdas (en kutsal feyz) ve al-fayḍ al-muqaddas (kutsal feyz) terkipleriyle ilahi yaratıcı-bağışlayıcı taşkınlığı ifade eden temel kavramlardan biridir. Modern Türkçede dindar şehirli ailelerin sevdiği klasik bir kız adı olarak yerleşmiştir. 83 yıllık TÜİK tarihiyle 2025'te #167 sıradadır.

Arapça fayḍa (فيضة), f-y-ḍ ("taşmak, akmak, bollanmak, dolup boşalmak") kökünün dişil-isim formudur. Aynı kökten fayḍ (taşma, bolluk), fā'iḍ (taşkın), afāḍa (taşırdı, bollaştırdı), istafāḍa (bollaştı, yayıldı) türetilmiştir. Tasavvuf-felsefe geleneğinde fayḍ (Türkçeye feyz olarak geçmiştir) çok merkezi bir terimdir: Plotin'den Farabi-İbn Sînâ-İbn Arabî'ye uzanan İslam-Yeniplaton (Neoplatonik) düşüncesinde Allah'ın yaratıcılığının dünyaya "taşması" (fayḍ al-wujūd = varlık-feyzi) olarak kavramsallaştırılır. Fayḍa küçük-form, kişi adı olarak "Allah'ın bereket-taşmasının küçük canlı bir tezahürü" anlamını yansıtır. Türkçedeki feyiz almak (manevi-bilgi-ders almak) deyimi de bu kökten gelir.

Popülerlik

Feyza, 1943'ten itibaren TÜİK kayıtlarında görünür ve Cumhuriyet'in dindar şehirli orta-tabakasının sevdiği Arapça-tasavvuf temalı kız adlarından biri oldu. 1990 sonrası dini-tasavvuf isimlerinin yeniden popülerleşmesiyle istikrarlı bir yükseliş yaşandı. 2025'te #167 sıradadır.

Popülerlik Trendi

Düşüyor
1.310.618.1931194419601980200020202025Sıralama

Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar

Dini ve Manevi Bağlam

İslam: Feyz/Fayḍ tasavvuf-felsefe geleneğinde Allah'ın yaratıcı-bağışlayıcı taşkınlığını ifade eden temel kavramlardan biridir; özellikle İbn Arabî-Mevlâna geleneğinin Türk-Osmanlı tasavvufunda (Mevlevi, Halveti, Nakşbendi) merkez terimdir. Türkçe feyz almak (manevî bilgi/bereket almak) deyimi bu kavramın gündelik dile yansımasıdır. Feyza adı koymak, Türk-İslam ailelerinde çocuğun "Allah'ın bereket-taşmasının canlı tezahürü" olması niyetini taşır; özellikle dindar tasavvuf-eğilimli ailelerin sevdiği bir tercihtir.

Edebiyatta ve Folklorda

İbn Arabî — *Fütûhâtü'l-Mekkiyye* ve tasavvuf metinleri

Muhyiddin İbn Arabî · 1230

al-Fayḍ al-aqdas ve al-fayḍ al-muqaddas terimleri İbn Arabî'nin (Endülüs-Şamlı tasavvuf üstadı, 1165-1240) felsefesinin temel kavramlarıdır. Fayḍ — Allah'tan âleme akan yaratıcı-bağışlayıcı varlık — Sufi metafiziğinin merkez terimidir ve Türk-Osmanlı tasavvuf geleneğinde (Niyazi-i Mısrî, İsmail Hakkı Bursevî) Türkçeye feyz olarak yerleşmiştir.

Klasik Osmanlı tasavvuf-divan şiiri

Feyz, feyz-i ilahî, feyz-i Rabbânî gibi terkipler Osmanlı tasavvuf-divan şiirinin sıkça kullandığı sözlerdir; Yunus Emre, Mevlânâ (Türkçe çevirileri), Niyazi-i Mısrî'nin nutuklarında kalıcı yer tutar.

Uluslararası Karşılıkları

  • ArapçaFayḍa / Fayḍ (فيضة)
  • FarsçaFeyz / Feyzeh
  • UrducaFaiza
  • Boşnakça / ArnavutçaFejza

Benzer İsimler

Tümünü Gör →

Sıkça Sorulan Sorular

Daha Fazla Keşfet