Gülin

Gülin, Pers compound: gül ("gül-çiçeği — Rosa-genus; klasik Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki estetik-merkez söz-yapısı; bk. Yazgül, Gülzade, Gülendam, Sergül, Gülbin, Sadegül maddeleri yan-form söz-örgüsü") ve -în (Pers sıfatlaştırıcı son-ek; "-li, -lı, -yan-yumuşak söz-yapısı; klasik Pers söz-örgüsünde gül-în — gül-yan-yapı yan-form söz-yapısının söz-imgesi; aynı kök-ailesinden zerrîn — altın-yan-yapı, âferîn — söz-yan-yapı, engîn — yan-form söz-yapısı yan-örgüsü") söz-unsurlarının terkibinden gül-niteliğinde, gül-yan-yumuşak, güle-benzer-yan-zarafetli anlamlarına gelir. Klasik Pers divan-şiir geleneğinde gül-în, gül-veş (gül-gibi), gül-fâm (gül-renkli), gül-rûh (gül-yüzlü), gül-andâm (gül-bedenli) yan-form söz-yapıları sevgili-tasvirinin söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. gül- / -gül compound söz-yapıları klasik Anadolu Türk halk-zarafet-söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imgelerindendir; bk. ilgili maddeler yan-form söz-örgüsü detayı orada. 84 yıllık TÜİK derinliğiyle 2025'te #405 sıradadır.

Pers compound Gülîn, iki Pers söz-unsurunun terkibinden yapılmıştır: gül ("gül-çiçeği — Rosa-genus; klasik Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki estetik-merkez söz-yapısı; aşk, güzellik, sevgili-yansıması yan-yorumlu söz-imgesi; bk. Yazgül, Gülzade, Gülendam, Sergül, Gülbin, Sadegül maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") ve -în (Pers sıfatlaştırıcı son-ek; "-li, -lı, -yan-yumuşak söz-yapısı; klasik Pers söz-örgüsünde gül-în — gül-yan-yapı yan-form söz-yapısı; aynı kök-ailesinden zerrîn — altın-yan-yapı, sîmîn — gümüş-yan-yapı, yâsemîn — yasemen-yan-yapı, âferîn — söz-yan-yapı, engîn — yan-form söz-yapısı, âhenîn — demir-yan-yapı, bülûrîn — billûr-yan-yapı, atlasîn — yan-form söz-yapısı yan-örgüsü; klasik Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki sıfatlaştırıcı son-ek yan-bağlanır"). Birleşim Gül-în = "gül-niteliğinde, gül-yan-yumuşak, güle-benzer-yan-zarafetli, gül-yan-yansıması". Klasik Pers divan-şiir geleneğinde Hâfız Şîrâzî (1315-1390), Sa'dī Şîrâzî (1210-1291), Câmî (1414-1492), Şeyh Galib (1757-1799), Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî (1207-1273), Nizâmî Gencevî (1141-1209) gibi büyük şâirler-pîrler gül-în, gül-veş (gül-gibi), gül-fâm (gül-renkli), gül-rûh (gül-yüzlü), gül-andâm (gül-bedenli), gül-pîker (gül-yapılı), gül-bîz (gül-saçan), gül-büd (gül-yan-yapı) yan-form söz-yapılarını sevgili-tasvirinin söz-merkezindeki söz-imge şeklinde işler. gül- / -gül compound söz-yapıları klasik Anadolu Türk halk-zarafet-söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imgelerindendir; Gülnaz, Gülşen, Gülbahar, Gülnur, Gülizar, Gülüstan, Gülbeyaz, Gülcihan, Gülfer, Gülşah, Gülperi, Gülay, Gülenay, Gülsüm, Gülümser, Gülser, Gülzade, Gülendam, Gülşan, Yazgül, İsmigül, Esengül, Aygül, Bingül, Songül, Yıldızgül, Fatmagül, Mihrican, Sergül, Gülbin, Sadegül, Gülin (bk. ilgili maddeler — yan-form söz-örgüsü detayı) yan-örgüsü oluşmuştur. Klasik halk-türkü-edebî söyleminde Gülîn-yârın-yumuşak-yan-yan-zarafeti, Gülîn-yârın-onursal-yan-yan-asîlliği, Gülîn-yârın-bahar-yan-yan-zarafeti yan-form söz-yapıları yer aldı. Gülin özellikle 1942'den itibaren laik-eğitimli orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif modern kız-adı oldu; klasik Pers-Türk divan-zarafet söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı.