Gülşan

Gülşan, Pers-Arapça hibrid compound: Pers gül ("gül-çiçeği; klasik Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki estetik-merkez söz-yapısı; aşk, güzellik, sevgili-yansıması yan-yorumlu söz-imgesi") ve Arapça shān (شأن — "şan, şöhret, ünvan; klasik Arap-İslamî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik halk-türkçesinde şan-şöhret yan-form söz-örgüsü") söz-unsurlarının terkibinden gül-gibi-ünlü, gül-şanlı, gül-şöhretli, gül-zarafetinde-tanınan kız anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Gül gibi ünlü, tanınmış, gösterişli olan manasında nitelendirir. Gülşen yumuşak-söyleyiş yan-formuyla yan-bağlanır (bk. Gülşen maddesi yan-form söz-örgüsü; gül-şen — gül-bahçesi yan-yorumlu söz-yapısının yan-form söz-yapısı). Klasik halk-türkçesinde Gülşan / Gülşen yan-form-zincirinde söz-yansıması; gül- başlangıçlı klasik Pers-Türk compound söz-yapıları klasik Anadolu Türk halk-zarafet-söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imgelerindendir (bk. Yazgül, İsmigül, Gülzade, Gülendam, Gülbahar, Gülnur, Gülizar, Gülüstan, Gülbeyaz, Gülcihan, Gülfer maddeleri yan-form söz-örgüsü). Klasik Arapça-Türk söz-örgüsünde al-shā'n — şan, şöhret söz-yapısı klasik İslamî söz-merkezinin yan-bağlamı yan-yorumla yan-bağlanır; Rahmân 55:29 Kullu yawmin huwa fī sha'n — "Her gün O bir-iştedir" yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi. 168 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2024'te #423 sıradadır.

Pers-Arapça hibrid compound Gülşan, iki söz-unsurunun birleşmesiyle yapılmıştır: Pers gül ("gül-çiçeği — Rosa-genus; klasik Pers divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki estetik-merkez söz-yapısı; aşk, güzellik, sevgili-yansıması yan-yorumlu söz-imgesi; klasik Pers söz-örgüsünde gül-i sad-berg — yüz-yapraklı-gül, gül-i ḥamrā — kırmızı-gül yan-formları") ve Arapça shān (شأن — "şan, şöhret, ünvan; klasik Arap-İslamî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; al-sha'n — Allah'ın yan-yorumlu söz-yapısı; klasik halk-türkçesinde şan-şöhret, şan-ünvanı yan-form söz-örgüsü; aynı kök-ailesinden shu'ūn — şanlar, durumlar yan-form söz-yapısı; al-sha'n al-rabbānī — Rabbânî-şan yan-form söz-yapısı"). TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Gül gibi ünlü, tanınmış, gösterişli olan manasında nitelendirir. Gülşen yumuşak-söyleyiş yan-formuyla yan-bağlanır (bk. Gülşen maddesi yan-form söz-örgüsü; gül-şen — gül-bahçesi, gül-yan-yumuşak-söyleyişi yan-yorumlu söz-yapısının yan-form söz-yapısı; aynı kökten Pers gül-shan / gül-şen yan-form söz-örgüsü iki-yan-yönlü yan-bağlanır — Gülşan — gül-şanlı söz-yapısı, Gülşen — gül-bahçesi söz-yapısı). Klasik halk-türkçesinde Gülşan / Gülşen yan-form-zincirinde söz-yansıması; klasik halk-türkçesinin yumuşatma-eğilimi yan-yorumla a-e yan-form-yan-örgülü söz-yapısının söz-yansıması. gül- başlangıçlı klasik Pers-Türk compound söz-yapıları klasik Anadolu Türk halk-zarafet-söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-imgelerindendir; Gülnaz, Gülşen, Gülbahar, Gülhanım, Gülfidan, Güldane, Gülnur, Gülizar, Gülüstan, Gülbeyaz, Gülcihan, Gülfer, Gülşah, Gülperi, Gülay, Gülenay, Gülsüm, Gülümser, Gülser, Gülzade, Gülendam, Yazgül, İsmigül, Esengül, Aygül, Bingül, Songül, Yıldızgül (bk. ilgili maddeler — yan-form söz-örgüsü detayı) yan-örgüsü oluşmuştur; gül sözcüğünün klasik Pers-Türk halk-zarafet kız-adlandırma kategorisinde söz-merkezindeki konumu yan-yorumla yan-bağlanır. Klasik Arapça-Türk söz-örgüsünde al-shā'n — şan, şöhret söz-yapısı klasik İslamî söz-merkezinin yan-bağlamı yan-yorumla yan-bağlanır; Rahmân 55:29 Yas'aluhu man fī al-samāwāti wa al-arḍ kullu yawmin huwa fī sha'n — "Semâlardakı ve yerdekiler O'ndan ister; her gün O bir-iştedir" yan-bağlamlı söz-yapısının söz-imgesi; klasik İslamî kelâm-jargonunun söz-merkezindeki al-sha'n al-ilāhī (ilâhî-şan) yan-form söz-yapısının söz-imgesi. Gülşan özellikle dindar-eğitimli Osmanlı-Anadolu Türk-İslam-Pers ailelerin sevdiği zarif kız-adlandırma kategorisinde 14-20. yüzyıllar boyunca yer aldı; klasik halk-türkü-edebî söyleminde gülşan-zarafet, gülşan-bahârı, gülşan-şanı yan-form-yan-örgülü söz-yapıları zarafet söz-örgüsünün söz-imgeleridir. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Gülşân / Gülşan / Gülşen yan-formlarında yerleşmiştir.