Gülsem

Gülsem, Pers compound: gül ("gül-çiçeği, klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı") ve şem ("mum, klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; aynı kök-ailesinden şem-i şebistan — gece-mumu söz-yapısı") söz-unsurlarının terkibinden gül-mum, gül-ışığı, klasik halk-Pers-Türk divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. Aynı kök-ailesinden Gül (yan-form söz-yapısı; bk. Gül maddesi yan-form söz-örgüsü), Gülşen — gül-bahçe, Gülay, Gülbahar, Gülnur, Gülnaz, Gülçiçek (yan-form söz-yapısı; bk. Gülçiçek maddesi yan-form söz-örgüsü), Gülben (yan-form söz-yapısı; bk. Gülben maddesi yan-form söz-örgüsü), Gülfem, Güldeniz (yan-form söz-yapısı; bk. Guldeniz maddesi yan-form söz-örgüsü), Gülsima (yan-form söz-yapısı; bk. Gülsima maddesi yan-form söz-örgüsü) yan-örgüsü oluşur. Klasik halk-Pers-Türk divan-şiir geleneğinde şem — sevgili-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (klasik Pers divan-şiir-jargonunda şem-i ruh-i yâr — sevgili-yüzünün-mumu söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır). 81 yıllık TÜİK tarihiyle 2024'te #422 sıradadır.

Pers compound Gülsem, iki söz-örgüsünün terkibinden yapılmıştır: gül ("gül-çiçeği; klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; aynı kök-ailesinden Gül, Gülşen, Gülay, Gülbahar, Gülnur, Gülnaz, Gülçiçek, Gülben, Gülfem, Güldeniz, Gülsima yan-form söz-yapıları yan-örgüsü; bk. Gül, Gülçiçek, Gülben, Guldeniz, Gülsima maddeleri yan-form söz-örgüsü") ve şem ("mum; klasik halk-Pers söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik Pers söz-örgüsünden gelen söz-yapı; aynı kök-ailesinden şem-i şebistan — gece-mumu, şemdân — şamdan, şem-i ruh — yüz-mumu yan-form söz-yapıları yan-örgüsü") söz-unsurlarının birleşmesiyle oluşmuştur. Birleşim Gül+Şem = "gül-mum, gül-ışığı, klasik halk-Pers-Türk divan-şiir-jargonunun söz-merkezindeki söz-yapısı". Klasik halk-Pers-Türk divan-şiir geleneğinde Hâfız Şîrâzî, Sa'dī, Câmî, Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî şem — sevgili-yan-yapı söz-yapısının söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (klasik Pers divan-şiir-jargonunda şem-i ruh-i yâr — sevgili-yüzünün-mumu, pervāne-i şem — pervane-mum yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgeleri yan-bağlanır; bk. Hafız, Gazel, Celaleddin maddeleri yan-form söz-örgüsü). Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Gül-Şem / Gülsem yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Cumhuriyet-eri laik-eğitimli orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif modern kız adı oldu.