Haki

Haki, Farsça "hak" (toprak) sözcüğünden gelen bir erkek adıdır; "topraktan, toprağa ait" demektir ve tasavvuf kültüründe alçakgönüllülüğün en derin imgesini taşır. Klasik edebiyatta "hak-i pay" (ayağın toprağı) deyimi, sevilenin ayağının tozuna yüz sürecek kadar tevazuyu anlatır; Osmanlı yazışmalarında padişaha "hak-i pay-i hümayun"a arz edilirdi. Ad, insanın topraktan gelişini ve toprak gibi mütevazı oluşunu birlikte söyler. TÜİK kayıtlarında Haki ismine ilk olarak 1910 yılında rastlanmaktadır. İsim, 1918 yılında 198. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2020 yılı verilerinde 497. sırayla listelenmektedir.

Farsça "hak" (toprak), Türkçeye "haki" renk adıyla da geçmiştir — TDK'ye göre kahverengiyle yeşilin karışımı bu renk, adını toprak tonundan alır; kelimenin Türkçedeki yazılı kaydı 1680 Meninski sözlüğüne uzanır. Divan şiirinde toprak, hem faniliğin hem bereketin imgesidir; "haki" mahlaslı şairler bu tevazu imgesini ad edinmiştir. Arnavutçadaki Haki adı ise ayrı köktendir (Hakkı'nın biçimi) ve bu adla karıştırılmamalıdır.