Hekim

Hekim, Arapça Ḥakīm (حكيم) — ḥ-k-m (hikmet-bilgelik, klasik Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı) kökünün sıfat-yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi Ḥakīm — bilge, doktor-tabip, filozof, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir (bk. Hakim maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada — Bakara 2:32 al-'Alīmu al-Ḥakīm söz-merkezi yan-bağlamı). TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Doktor, tabip, bilge kişi, filozof manasında nitelendirir. Hekim — Hakim yan-form söz-yapısı yan-bağlanır; klasik halk-Anadolu-Türkçe söz-örgüsünde hekim — doktor-tabip anlam-açımlamasıyla yan-bağlanır (Türk-Osmanlı söz-örgüsünde hekim tıp-bilim-uzmanı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır). Aynı kök-ailesinden al-Ḥakīm (Allah'ın esmâsı; Bakara 2:32 söz-merkezi yan-bağlamı; bk. Hakim maddesi yan-form söz-örgüsü), al-ḥikmah (hikmet), al-ḥukm (hüküm), Hâkim (yan-form söz-yapısı), Hekim-bāşī yan-örgüsü oluşur. Klasik halk-Osmanlı söz-örgüsünde Hekim-bāşī — saray-baş-tabibi söz-merkezi söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. 89 yıllık TÜİK tarihiyle 2025'te #437 sıradadır.

Arapça Ḥakīm (حكيم), ḥ-k-m ("hikmet-bilgelik; klasik halk-Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde ḥ-k-m kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-Ḥakīm — Allah'ın al-Ḥakīm esmâsı; klasik halk-Bakara 2:32 al-'Alīmu al-Ḥakīm söz-merkezi yan-bağlamı, al-ḥikmah — hikmet, al-ḥukm — hüküm, Hâkim — hüküm-veren, al-Maḥkamah — mahkeme, al-Ḥukamā' — bilgeler/filozoflar yan-örgüsü; bk. Hakim, Mehmet Âtıf maddeleri yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") kökünün sıfat-yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi Ḥakīm — bilge, doktor-tabip, filozof, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Doktor, tabip, bilge kişi, filozof manasında nitelendirir. Hekim — Hakim yan-form söz-yapısı yan-bağlanır; klasik halk-Anadolu-Türkçe söz-örgüsünde hekim — doktor-tabip anlam-açımlamasıyla yan-bağlanır. Klasik halk-İslam-tıp söz-örgüsünde Hakîm-i İlâhî — ilâhî-bilge yan-yapı söz-yapısının söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; İbn Sînā (Avicenna 980-1037; al-Qānūn fī al-Ṭibb klasik halk-İslam-tıp söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır), Hakîm el-Tirmizî (öl. 938; klasik halk-tasavvuf-pîri yan-bağlanır; bk. Mehmet Âtıf maddesi yan-form söz-örgüsü), Ḥakīm Senāī (1080-1131; Pers-Sufi-divan-şâiri yan-bağlanır), Ḥakīm Niẓāmī Gencevî (1141-1209; klasik halk-Pers divan-şiir-pîri yan-bağlanır), Ḥakīm Firdevsî (~940-~1020; Şâhnâme 1010 söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; bk. Alptekin, Behram maddeleri yan-form söz-örgüsü) klasik halk-İslam-bilgelik söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgeleri yan-bağlanır. Klasik halk-Osmanlı söz-örgüsünde Hekim-bāşī — saray-baş-tabibi söz-merkezi söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-Topkapı-saray-yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır). Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Ḥakīm / Hekîm / Hekim yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Doğu-Anadolu, Güneydoğu-Anadolu, İç-Anadolu Sünnî-muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik İslami erkek adı oldu.