İdris
İdris İsminin Anlamı ve Kökeni
İdris, meyvesi hoş kokulu ve kerestesi değerli bir kiraz türünün adını taşır. Aynı zamanda İslam geleneğinde peygamber olarak kabul edilen ve Kuran'da adı geçen kutsal bir isimdir; ilim ve hikmetle özdeşleştirilir.
Arapça Idris — İslam peygamberlerinden birinin adı. Etimolojisi tartışmalı; en yaygın öneri Arapça d-r-s (ders çalışmak, öğretmek, ders vermek) kökünden türediği ve ders çalışan, öğreten, bilgin anlamına geldiği yönündedir. Başka bir görüş Hebrev-Aramic Hanokh (Hanok, Enoch) ismi ile akraba olduğu veya eski-Mısır drs (Thoth-Hermes-Trismegistus benzeri bilgelik figürleri) kökünden geldiği yönündedir. Kur'an'da ismi iki yerde doğrudan geçer: Meryem 19:56-57 ve Enbiya 21:85-86. İslami gelenekte Hz. İdris insanlığa yazı yazmayı, terzi işçiliğini, tartı ölçü sanatını öğreten peygamberdir — bu nedenle ders çalışma etimolojisi anlamsal olarak doğrulanır. Türkçeye Osmanlı Türkçesi aracılığıyla İdris biçiminde yerleşti; klasik İslami erkek klasik adlandırmasının temel üyelerinden biri oldu.
Popülerlik
İdris, Osmanlı son dönemi İslami peygamber adları kuşağının temel üyelerinden biri olarak 1850'de #46 ile zirvesine ulaştı; 19. yüzyıl Türk-Müslüman aile geleneğinin (İdris, Yunus, İlyas, İsa, Süleyman) peygamber adı tercihinin parçasıydı. 20. yüzyılın ikinci yarısında klasik İslami adların genel gerilemesine eşlik etti. 2025'te #358 sırada — peygamber-soy adlarının kalıcı saygınlığını koruyor.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Hz. İdris, İslam'ın 25 peygamberinden biri olarak hem Sünni hem Şii hem Alevi-Bektaşi geleneklerinde aynı saygıyla anılır. Kur'an'da adı iki yerde geçer: Meryem 19:56-57 ayetlerinde "Kitap'ta İdris'i de an. Şüphesiz o, çok sadık bir peygamberdi. Biz onu yüce bir makama yükselttik" ifadesiyle ve Enbiya 21:85-86 ayetlerinde sabırlı peygamberler arasında zikredilir. Yüce bir makama yükseltilmesi ifadesi, klasik İslami gelenekte Hz. İdris'in göğe diri iken yükseltildiği ve semavi varlık olarak devam ettiği inancına temel olur. Eski-Ahit'teki Hanuh (Enoch) figürüyle akraba sayılır; klasik İslami yorumda Hz. İdris yazıyı, terziliği ve astrolojiyi insanlara öğreten ilk peygamberlerden biri olarak anılır.
Tarihi Figürler
Hz. İdris Peygamber
İslami gelenek: tufandan önce, Hz. Nuh öncesi dönemiKur'an'ın 25 peygamberinden biridir. Meryem 19:56-57: "Kitap'ta İdris'i de zikret. Gerçekten o, pek doğru bir kimseydi, bir peygamberdi. Onu yüce bir makama yükselttik". Enbiya 21:85-86: "İsmail'i, İdris'i ve Zülkifl'i de (hatırla). Hepsi sabredenlerdendir". İslami gelenekte Hz. İdris'in insanlığa öğrettiği ilk beceriler — yazı yazma, terzilik, ölçü tartı, astronomi ilmi — klasik peygamber anlatımının temel nitelikleridir. Kur'an'da "onu yüce bir makama yükselttik" ayeti İslami hadis geleneğinde Hz. İdris'in diri iken göğe yükseltildiği inancına temel oluşturur. İbrahim öncesi dönemde yaşadığı ve Hz. Nuh'un dedesi veya büyük dedesi olduğu rivayet edilir. Yahudi-Hristiyan geleneklerde Enoch (Hanok) olarak bilinen figürle özdeşleştirilir.
Modern Kültürde
İdris Küçükömer
Edebiyat · 1925Türk sosyal bilimci ve iktisatçı (1925-1987). Düzenin Yabancılaşması (1969) ve diğer çalışmalarıyla Türk siyasi toplumsal düşüncesinin 1960-80 döneminin en özgün seslerinden biri oldu. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi öğretim üyesi olarak Türk solunun teorik çerçevesinin kurulmasına katkı sağladı.
Uluslararası Biçimler ve Yazım Varyantları
Dilsel türevler
- Arapça (kaynak)Idrīs
- Farsçaİdrîs
- UrducaIdris
- Endonezya/MalayIdris
- KurmancîÎdrîs
Yazım varyantları
Aynı isim, farklı dillerde alışılagelmiş yazım biçimleri.
- İbranice (akraba)Ḥanōkh
İdris ile İkili İsimler
Birlikte sık kullanılan ikili isim önerileri