İhsan

İhsan, Arapça kökenli bir isim olup 'iyilik etme, iyilik' anlamını taşır. İslam geleneğinde ihsan kavramı derin bir anlam içerir: Allah'ı görüyormuşçasına ibadet etmek ve insanlara en güzel biçimde davranmak. Bu zengin anlam katmanıyla İhsan, hem bir erdem hem de bir isim olarak Türk-İslam kültüründe köklü bir yer edinmiştir.

Arapça Iḥsān (إحسان) sözcüğü — ḥ-s-n (ح-س-ن) kökünden türer — "iyilik-yapmak, güzellik, mükemmellik, ikrâm-lütuf; güzel-iş-yapma" anlam-ailesini taşır. Aynı kökten ḥasan (güzel), ḥusn (güzellik), muḥsin (ihsân-yapan), tahsîn (güzelleştirme), aḥsen (en-güzel, Tîn 95:4: "aḥsen-i taqwīm" — en-güzel kıvam), istihsân (güzel-kabul) kelimeleri türer. İslami teolojide iḥsān kavramı özel bir yer tutar: Hz. Peygamber'in Cibrîl hadisinde din üç mertebe: İslam, İman, İhsân şeklinde kategoriye koyduğu ahlakî-manevî zirve-mertebedir — "İhsân nedir? Allah'ı görüyormuş-gibi ibadet etmen, sen O'nu görmüyorsan O seni görüyor" (Sahih-i Müslim, İman 1). Türkçeye Osmanlı Türkçesi aracılığıyla İhsân veya İhsan biçiminde yerleşti; klasik-İslami erkek-ad havuzunun temel üyelerinden biri oldu.