İlhami

İlhami, Arapça ilhāmī (إلهامي) — al-ilhām (ilham, manevî-sezgi, Allah'ın kalbe ilettiği bilgi) sözcüğüne -ī nisbet ekiyle türetilmiş — ilhama ait, ilham-eseri olan, manevî-sezgi-sahibi anlamlarına gelir. al-Ilhām klasik İslamî tasavvuf-kelâm geleneğinin merkez kavramlarından biridir; waḥy (vahiy — peygamberlere mahsus) ile ilhām (ilham — velîlere/sâlih-mü'minlere açık) arasındaki fark Sufi-teolojisinin temel ayrımıdır. Şems Suresi 8'de fiil-formu fa-alhamahā fujūrahā wa-taqwāhā ("Allah ona kötülüğünü ve takvâsını ilham etti") — insanın iyi-kötü-ayırt etme yetisinin Allah'ın ilhamı olduğu vurgulanır. Türk-İslam dindar-edebî Anadolu ailelerinin sevdiği klasik erkek adıdır; 137 yıllık TÜİK derinliğiyle 2025'te #430 sıradadır.

Arapça ilhāmī (إلهامي), al-ilhām ("ilham, manevî-sezgi, Allah'ın kalbe-ilettiği-bilgi"; l-h-m kökünden — "yutmak; bilgi-yutmak; ilhamla-doldurmak") sözcüğüne -ī nisbet (aidiyet) ekiyle türetilmiş sıfat formudur — ilhama-ait, ilhamla-ilgili. Aynı kökten alhama (ilham etti — Şems 8'de geçer), mulham (ilhamlanmış, ilham-alan), al-ilhām al-rabbānī (ilâhî-ilham), istilhām (ilham-isteme) türetilmiştir. al-ilhām klasik İslamî tasavvuf-kelâm geleneğinin merkez kavramlarındandır; al-waḥy (vahiy — peygamberlere mahsus, Cebrail aracılığıyla gelen) ile al-ilhām (ilham — velîlere/sâlih-mü'minlere açık, doğrudan kalbe-iletilen) arasındaki ayrım klasik Sufi-teolojisinin temel meselelerinden biridir. Hz. Peygamber'in "Sizden öncekilerde muḥaddathūn (kendilerine konuşulanlar) vardı; benim ümmetimde Ömer onlardandır" (Buhârî) hadisi, Hz. Ömer'in ilhâm-yeteneğini örnek verir. al-ilhām aynı zamanda sanatçı-şair-ilhamı için de kullanılır; klasik Pers-Osmanlı edebî-jargonunda ilhâm-ı Hak (Hakk'ın ilhamı), ilhâm-bahş (ilham-bağışlayan) gibi terkipler standart söz-dağarcığındandır.