İslam

İslam, Arapça al-Islām (الإسلام) — s-l-m (selâmete-kavuşmak; teslim-olmak; barış-içinde-olmak) kökünden Form IV (aslama — teslim-oldu) mastar-formu — Allah'a teslim-olma, dindarlık, selâmet-içinde-olmak; din-yolundaki-onursal-mertebede-olmak anlamlarına gelir. Klasik İslamî teoloji-doktrininin merkez kavramı; Hz. Peygamber'in tebliğ-ettiği son-vahyî-dinin onursal-Kur'anî adı. Aynı kökten al-muslim / al-muslima (Allah'a teslim-olan / dişil — Kur'an'da pek çok yerde), al-salām (selâm, barış — al-Salām Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından, Haşr 59:23), al-Salāma (selâmet), al-Salām 'alaykum (klasik İslamî saygı-selamı), Sulaymān (Hz. Süleyman peygamber-adı, aynı kök yan-form), aslama (Form IV: teslim-oldu) türetilmiştir. Âl-i İmrân Suresi 3:19'daki Inna al-dīna 'inda'llāhi al-Islām ("Şüphesiz Allah katında din İslâm'dır") ayeti adın doğrudan-Kur'anî kök-bağıdır; klasik İslamî teoloji-doktrininin temel-âyetlerinden biri. Klasik dindar Türk-İslam Anadolu ailelerinin sevdiği klasik onursal-din-adı erkek-adı şeklinde yerleşmiştir; 176 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #332 sıradadır.

Arapça al-Islām (الإسلام), s-l-m ("selâmete-kavuşmak; teslim-olmak; barış-içinde-olmak; ihtilaftan-uzak-durmak") kökünden Form IV (aslama — teslim-oldu, kendini-Allah'a-bıraktı) fiilinin mastar-formudur — Allah'a teslim-olma, dindarlık, selâmet-içinde-olmak; din-yolundaki-onursal-mertebede-olmak. Aynı kök-ailesinden al-muslim / al-muslima ("Allah'a teslim-olan / dişil-form — Kur'an'da pek çok yerde, klasik İslamî onursal-grubun merkez kategorisi"), al-salām ("selâm, barış; al-Salām Allah'ın 99 İsm-i Hüsnâ'sından, Haşr 59:23 al-Malik al-Quddūs al-Salām al-Mu'min al-Muhaymin"), al-Salāma (selâmet — modern Arapçada safety), al-Salām 'alaykum ("klasik İslamî saygı-selamı; klasik halk-edebî söz-örgüsünün standart söz-yapısı; Hz. Peygamber: Afshū al-salām baynakum — Müslim, Îmân 93 — "Aranızda selâmı yayınız""), al-tasleem (selâmlama; klasik İslamî namâz-jargonunda namâzın-bitirilme-formülü), al-istislām ("teslimiyet, kendini-bir-yol-veya-otoriteye-bırakma"; klasik İslamî tasavvuf-jargonunda al-istislām al-ilāhī — ilahî-teslimiyet), Sulaymān (Hz. Süleyman peygamber-adı — aynı kök yan-form, bk. Süleyman tier-A peygamber-adı), aslama (Form IV — teslim-oldu, dîn-i bahşedilmesi), al-aslām (en-teslimkâr — yan-form), Salām al-Akhbiya (klasik söz-örgüsü), al-Sālimūn (selâmette-olanlar). Klasik İslamî teoloji-doktrininin merkez kavramı al-Islām — Hz. Peygamber'in tebliğ-ettiği son-vahyî-dinin onursal-Kur'anî adı. al-Islām sözcüğü Kur'an'da 8 yerde geçer: Âl-i İmrân 3:19 Inna al-dīna 'inda'llāhi al-Islām ("Şüphesiz Allah katında din, İslâm'dır"), Âl-i İmrân 3:85 Wa-man yabtaghi ghayra al-Islāmi dīnan fa-lan yuqbal minhu ("Kim İslâm'dan başka bir din ararsa, ondan kabul edilmeyecektir"), Mâide 5:3 Wa-raḍītu lakumu al-Islāma dīnan ("Sizin için din olarak İslâm'ı seçtim, ondan razı oldum" — Veda Haccı'nda nâzil-olan ayet, klasik İslamî Akmal al-Dīn — dinin-tamamlanması doktrininin temel-metni), Tevbe 9:74, Saff 61:7, Zümer 39:22, Sebe' 34:31, Hucurât 49:17. Klasik İslamî Hadis-i Cibrīl'de Hz. Peygamber tarafından al-Islām an tashhada an lā ilāha illā Allāh wa-anna Muḥammadan rasūlu'llāh wa-tuqīma al-ṣalāta wa-tu'tī al-zakāta wa-taṣūma Ramaḍāna wa-taḥujja al-baytan ila stata'ta ilayhi sabīlā (Müslim, Îmān 1) İslâm'ın beş-rüknü-tanımı yapıldı. Klasik İslamî kelâm-doktrininde al-Islām (dinin temel-pratiklerini-yapma), al-Īmān (kalpten-iman-etme), al-Iḥsān (Allah'ı görüyormuşçasına-ibadet-etme) üç-mertebe-yapısı klasik tasavvuf-pedagojisinin temel-yapısıdır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle İslâm / İslam formunda yerleşmiştir.