Nurullah
Nurullah İsminin Anlamı ve Kökeni
Nurullah, Arapça Nur Allah — al-nur (ışık, manevi aydınlanma) ve Allah sözcüklerinin terkibinden Allah'ın nuru anlamına gelir. Bu özel terkip Kur'an'da Saff 8'de geçer: Yuriduna li-yutfi'u nura'llahi bi-afwahihim wa-Allahu mutimmu nurihi wa law kariha al-kafirun (Allah'ın nurunu ağızlarıyla söndürmek isterler; Allah ise nurunu tamamlayacaktır, kâfirler hoşlansa da hoşlanmasa da). Aynı al-nur kökenli klasik Kur'ani kavramların (Allahu nuru'l-samawati wa'l-ard — Nur 35) ailesinde yer alır. Türk-İslam dindar Anadolu ailelerinin sevdiği klasik teofor erkek adıdır.
Arapça Nur Allah, iki Arapça unsurun terkibinden: al-nur ("ışık, manevi aydınlanma") ve Allah (yüce-Allah'ın özel adı). Aynı al-nur kökünün Kur'ani teolojik kullanımı zengin ve katmanlıdır: Allah'ın esma'sı (Nur 35), Kur'an'ın kendisi (Şura 52 Wa-kadhalika awhayna ilayka ruhan min amrina. wa lakin ja'alnahu nuran), peygamberlerin getirdiği vahiy (En'am 91), mü'minlerin kalplerindeki iman aydınlığı (Hadid 12 Yawma tara al-mu'minina wa al-mu'minati yas'a nuruhum bayna aydihim).
Popülerlik
20. yüzyıl boyunca Türk-İslami ailelernde 100-400 sıralarında istikrarlı kaldı. Modern dönemde Nurullah Ataç'ın edebi kalıcı varlığı adın laik edebi hatırasını da pekiştirdi. 2025'te #326 sıradadır.
Popülerlik Trendi
DüşüyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Nur Allah doğrudan Kur'ani bir terkiptir (Saff 8); Allah'ın nuru aydınlığı kavramı İslami teoloji tasavvuf geleneğinin merkez sembollerindendir. Klasik İslam-tasavvufunda (Gazali'nin Mishkat al-Anwar — Nurların Mişkâtı, 1106) al-nur hem Allah'ın esma'sı, hem mü'minin manevi aydınlanma yolculuğunun hedefi, hem de Kur'an'ın kendisinin nitelendirilmesidir. Türk-İslam ailelerinde Nurullah adı koymak, çocuğa Allah'ın nurunun tecellisi üzerinde yaşayan, manevi aydınlanma yolundaki mü'min karakter niyetini yakıştırma anlamı taşır.
Kur'an-ı Kerim'de: Saff Suresi, 8. Ayet
Onlar ağızlarıyla Allah'ın nurunu (nūra'llāh) söndürmek istiyorlar; Allah ise nurunu tamamlayacaktır, kâfirler hoşlanmasa da.
Edebiyatta ve Folklorda
Kur'an-ı Kerim — Saff 8 (nura'llah)
Yuriduna li-yutfi'u nura'llahi bi-afwahihim wa-Allahu mutimmu nurihi wa law kariha al-kafirun — "Onlar Allah'ın nurunu ağızlarıyla söndürmek isterler; Allah ise nurunu tamamlayacaktır, kâfirler hoşlansa da hoşlanmasa da." Saff 8, Nur Allah terkibinin Kur'ani kullanımının merkez metnidir; Nurullah adının doğrudan Kur'ani dayanağıdır.
Karalama Defteri
Nurullah Ataç · 1952Nurullah Ataç'ın (1898-1957) en bilinen deneme kitabı; modern Türkçenin estetik edebi gelişimi, çağdaş Türk şiir roman eleştirisi ve Türkçeleştirme tartışmaları işlenir. Türk-Cumhuriyet edebiyat eleştirmenliğinin temel metinlerindendir.
Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaNūr Allāh
- FarsçaNūrullāh
- UrducaNoorullah / Nurullah
- BoşnakçaNurulah
Ünlü İsimdaşlar
Nurullah Ataç
Türk modern denemecisi ve eleştirmeni (1898-1957); 1940'lar-1950'ler Türk-Cumhuriyet edebiyat eleştirmenliğinin önde gelen kalemlerinden, *Karalama Defteri* (1952), *Sözden Söze* (1952) gibi denemeleriyle modern Türkçenin gelişimine merkezi katkı yaptı; Türkçeleştirme hareketinin estetik edebî savunucularından oldu.