Kabil

Kabil, Arapça Qābīl (قابيل) — q-b-l (kabul-yan-yapı, klasik Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı) kökünün etken-isim-yapı söz-yapısının söz-imgesi Qābīl — kabul-eden, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Kabul eden, kabul edici manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-qabūl (kabul), al-qibla (kıble; klasik halk-Bakara 2:144 söz-merkezi yan-bağlamı), al-muqābala (karşılaşma), al-Qabūl (kabul-edilen-yan-yapı), Hâbil (yan-form söz-yapısı; bk. Habil maddesi yan-form söz-örgüsü) yan-örgüsü oluşur. Kur'ânî yan-bağlam Mâide Sûresi 5:27-31'de söz-merkezindedir — Wa-tlu 'alayhim naba'a ibnay Ādama bi-l-ḥaqq idh qarrabā qurbānan fa-tuqubbila min aḥadihimā wa-lam yutaqabbal min al-ākhar ("Onlara, Âdem'in iki oğlunun haberini hak ile oku. Hani onlar birer kurban sunmuşlardı; onlardan birinin (Hâbîl'in) kurbanı kabul edildi, diğerinin (Kâbîl'in) kabul edilmedi"). Klasik halk-Tafsîr söz-örgüsünde Qābīl wa-Hābīl — Hz. Âdem'in iki oğlu, klasik halk-ilk-cinâyet yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-Tevrat-Genesis 4:1-16 Cain and Abel yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; bk. Adem maddesi yan-form söz-örgüsü Bakara 31 söz-merkezi yan-bağlamı kök-aile-detayı orada). 119 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #439 sıradadır.

Arapça Qābīl (قابيل), q-b-l ("kabul-yan-yapı; klasik halk-Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde q-b-l kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-qabūl — kabul, al-qibla — kıble, al-muqābala — karşılaşma, al-Qabūl — kabul-edilen-yan-yapı, al-istiqbāl — karşılama, Hâbil — yan-form söz-yapısı; bk. Habil maddesi yan-form söz-örgüsü yan-örgüsü") kökünün etken-isim-yapı söz-yapısının söz-imgesi Qābīl — kabul-eden, klasik halk-Arap-İslam söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Kabul eden, kabul edici manasında nitelendirir. Kur'ânî yan-bağlam Mâide Sûresi 5:27-31'de söz-merkezindedir — Wa-tlu 'alayhim naba'a ibnay Ādama bi-l-ḥaqq idh qarrabā qurbānan fa-tuqubbila min aḥadihimā wa-lam yutaqabbal min al-ākhar qāla la-aqtulannak qāla innamā yataqabbalu Allāhu min al-muttaqīn (5:27 — "Onlara, Âdem'in iki oğlunun haberini hak ile oku... 'Allah ancak muttakîlerin (kurbanlarını) kabul eder' dedi"), Fa-ṭawwa'at lahu nafsuhu qatla akhīhi fa-qatalahu fa-aṣbaḥa min al-khāsirīn (5:30 — "Nihayet nefsi kardeşini öldürmeyi ona güzel gösterdi de onu öldürdü ve böylece zarara uğrayanlardan oldu"), Fa-ba'atha Allāhu ghurāban yabḥathu fī al-arḍ li-yuriyahu kayfa yuwārī saw'ata akhīh (5:31 — "Sonra Allah, ona kardeşinin cesedini nasıl gömeceğini göstermek için, yeri eşeleyen bir karga gönderdi") söz-merkezi yan-yapı söz-yapısının söz-imgeleri yan-bağlanır. Klasik halk-Tafsîr söz-örgüsünde (Tabarī, Razī, Beydâvî, İbn Kesîr) Qābīl wa-Hābīl — Hz. Âdem Aleyhisselâm'ın iki oğlu söz-merkezi yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-ilk-cinâyet, ilk-kıskançlık-yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır; bk. Adem maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada — Bakara 2:31 wa-'allama Ādama al-asmā'a kullahā söz-merkezi yan-bağlamı). Klasik halk-Tevrat-Genesis 4:1-16 Cain and Abel yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır (Hâbîl-koyun-çoban, Kâbîl-toprak-çiftçi yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır). Klasik halk-İslam-İbrânî ortak söz-örgüsünün söz-merkezindeki ilk-insan-aile yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Qābīl / Kâbîl / Kabil yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Doğu-Anadolu, Güneydoğu-Anadolu, İç-Anadolu Sünnî-muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik İslami erkek adı oldu.