Kadem

Kadem, Arapça qadam (قدم) — q-d-m (öne-geçmek; ileri-gitmek; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde adım-ilerleme kök-ailesinin merkez söz-yapısı) kökünden — adım, ayak-izi, sıdk-makâmı, uğur-yan-yorumlu söz-yapısının söz-imgesi anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Uğur manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-Qidam ("kıdem, eskilik, öncelik; klasik İslamî kelâm-doktrininin merkez kavramı; Allah'ın al-Qadīm — kadîm-onursal-yan-yorumlu söz-yapısı yan-bağlanır"), al-Qadīm ("eski, öncel; klasik İslamî kelâm-doktrininin söz-merkezindeki Allah'ın onursal-yan-yorumu söz-yapısı; al-Qadīm al-Azalī — ezelî-kadîm yan-form söz-yapısı yan-bağlanır"), qaddama / yuqaddimu (öne-geçirdi / öne-geçirir; takdim-etti), al-Muqaddam ("öne-geçen; klasik halk-Arapça yan-form"), al-Aqdām ("ayaklar — çoğul; klasik halk-Arapça"), al-Taqdīm (takdim, öne-koyma — modern Türkçenin söz-yapısı), al-Iqdām (yan-form söz-yapısı; cesaret), al-Qadm (yan-form söz-yapısı) yan-örgüsü oluşur. Yûnus Suresi 10:2'nin Wa-bashshiri lladhīna āmanū anna lahum qadama ṣidqin 'inda rabbihim — "İman-edenlere, Rablerinin katında bir-sıdk-makâmı (qadam ṣidqin) olduğunu müjdele" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî onursal-mü'min söz-yapısının söz-merkezi söz-yapısı. 150 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2024'te #448 sıradadır.

Arapça qadam (قدم), q-d-m ("öne-geçmek; ileri-gitmek; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde adım-ilerleme kök-ailesinin merkez söz-yapısı") kökünden — adım, ayak-izi, sıdk-makâmı, uğur-yan-yorumlu söz-yapısının söz-imgesi. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Uğur manasında nitelendirir; klasik halk-türkçesinin söz-merkezindeki kadem-uğur-getiren-adım yan-yorumlu söz-yapısının söz-yansıması. Aynı kök-ailesinden al-Qidam ("kıdem, eskilik, öncelik; klasik İslamî kelâm-doktrininin merkez kavramı; Allah'ın al-Qadīm — kadîm-onursal-yan-yorumlu söz-yapısı yan-bağlanır"), al-Qadīm ("eski, öncel; klasik İslamî kelâm-doktrininin söz-merkezindeki Allah'ın onursal-yan-yorumu söz-yapısı; al-Qadīm al-Azalī — ezelî-kadîm yan-form söz-yapısı; klasik İslamî kelâm-tartışmalarında Allah'ın al-qadīm sıfatı yan-bağlamı"), qaddama / yuqaddimu ("öne-geçirdi / öne-geçirir; takdim-etti; klasik halk-Arapça"), al-Muqaddam ("öne-geçen; klasik halk-Arapça yan-form; al-muqaddama — önsöz, mukaddime yan-form söz-yapısı"), al-Aqdām ("ayaklar — çoğul; klasik halk-Arapça"; Tâhâ 20:80 Wa-thabbit aqdāmanā — "ayaklarımızı sâbit-kıl" yan-bağlamı), al-Taqdīm ("takdim, öne-koyma — modern Türkçenin söz-yapısı"), al-Iqdām ("yan-form söz-yapısı; cesaret yan-yorumu; klasik halk-Arapça"), al-Qadm ("yan-form söz-yapısı"), al-Mutaqaddim ("öne-geçen yan-form söz-yapısı"), al-Mustaqdam (yan-form söz-yapısı; Hz. Peygamber'in onursal-yan-form söz-yapısı; al-Mutaqaddim wa al-Musta'khir — eski-mü'min ve geç-mü'min yan-form söz-örgüsü yan-bağlanır), qadam ṣidqin ("sıdk-makâmı; klasik İslamî onursal-mü'min söz-yapısının söz-merkezi söz-yapısı"; Yûnus 10:2 yan-bağlamı), qadam-i râsih (sağlam-makâm yan-form söz-yapısı klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-yapısı yan-bağlanır) yan-örgüsü oluşur. Yûnus Suresi 10:2'nin A-kāna li-l-nāsi 'ajaban an awḥaynā ilā rajulin minhum an andhiri al-nāsa wa-bashshiri lladhīna āmanū anna lahum qadama ṣidqin 'inda rabbihim qāla al-kāfirūna inna hādhā la-sāḥirun mubīn — "İnsanlara şaşılacak-bir-iş mi, kendi-içlerinden-bir-adama 'insanları uyar ve iman-edenlere Rablerinin katında bir-sıdk-makâmı olduğunu müjdele' diye vahyetmemiz? Kâfirler 'şüphesiz bu apaçık-sihirbazdır' dediler" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî onursal-mü'min söz-yapısının söz-merkezi söz-yapısı; qadam ṣidqin yan-form söz-yapısı klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır. Klasik halk-tasavvuf-edebî söyleminde kadem-i sıdk (sıdk-makâmı), kadem-i Yâr (sevgili-makâmı), kadem-i 'aşk (aşk-makâmı), kadem-i Hudâ (Hudâ-makâmı) yan-form söz-yapıları klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-imgesi. Klasik halk-türkçesinde kadem-i ḥumeyyıd (uğurlu-adım), kadem-i mübârek (mübarek-adım), kadem-getiren (uğur-getiren) yan-form söz-yapıları klasik halk-İslam-zarafet söz-örgüsünün söz-imgesi. Kadem özellikle dindar-eğitimli Osmanlı-Anadolu Türk-İslam ailelerin sevdiği zarif unisex-adı oldu; klasik halk-tasavvuf söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Kadem / qadam yan-formlarında yerleşmiştir.