Karabey

Karabey, öz-Türkçü compound: kara ("kara, esmer, klasik halk-Türk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı") ve bey ("bey, soylu-yan-yapı, klasik halk-Türk-Orta-Asya söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı") söz-unsurlarının terkibinden esmer-yağız bey, esmer-soylu, klasik halk-Türk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Esmer, yağız bey manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden Karahan (yan-form söz-yapısı; klasik halk-Karahanlılar Hânedânı 840-1212 söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır), Kara-Khan, Karasu, Karaman, Karaca, Karadeniz, Karabaş, Bey (yan-form söz-yapısı), Beyhan, Aydın-Bey, Aliosman (yan-form söz-yapısı; bk. Aliosman maddesi yan-form söz-örgüsü) yan-örgüsü oluşur. *Tarihsel-Türk yan-bağlamı klasik halk-Türk-Orta-Asya-Anadolu söz-örgüsünün söz-merkezindeki Kara-Hân***: Karahanlılar Hânedânı (840-1212; klasik halk-İlk-Müslüman-Türk hânedânı söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır), Kara Yusuf (Karakoyunlu kurucusu öl. 1420), Karaman-Beyliği (1250-1487; klasik halk-Anadolu Beylikler-dönemi söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır), Karahaydaroğlu Mehmed Bey klasik halk-Türk-Anadolu söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgeleri yan-bağlanır. 142 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2024'te #449 sıradadır.

Öz-Türkçü compound Karabey, iki söz-örgüsünün terkibinden yapılmıştır: kara ("kara, esmer; klasik halk-Türk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik Türk söz-örgüsünde kara- kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden Karahan, Karasu, Karaman, Karaca, Karadeniz, Karabaş, Karaca, Karaköy, Karagöz, Kara Yusuf, Kara Mustafa, Karaaslan yan-form söz-yapıları yan-örgüsü") ve bey ("bey, soylu-yan-yapı; klasik halk-Türk-Orta-Asya söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik halk-Eski-Türk söz-örgüsünden gelen söz-yapı; aynı kök-ailesinden Bey, Beyhan, Beyaz, Beyazıt, Beyçe, Bey-zâde, Aydın-Bey, Bey-oğlu, Aliosman, Bey-tekin, Bey-han yan-form söz-yapıları yan-örgüsü") söz-unsurlarının birleşmesiyle oluşmuştur. Birleşim Kara+Bey = "esmer-yağız bey, esmer-soylu, klasik halk-Türk söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı". TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Esmer, yağız bey manasında nitelendirir. Klasik halk-Türk-Orta-Asya söz-örgüsünde kara — kuvvetli, büyük, yiğit yan-yapı söz-yapısının söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-Eski-Türk söz-örgüsünde kara budun — büyük-halk söz-merkezi söz-yapısı yan-bağlanır; klasik halk-Türk-Anadolu söz-örgüsünde kara — yiğit-yan-yapı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır). *Tarihsel-Türk yan-bağlamı klasik halk-Türk-Orta-Asya-Anadolu söz-örgüsünün söz-merkezindeki Kara-Hân**: Karahanlılar Hânedânı (840-1212; klasik halk-İlk-Müslüman-Türk hânedânı söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır; Kara Khan, Bughra Khan, Tamghaj Khan, Tabghach Khan yan-bağlamlı söz-merkezi söz-imgeleri yan-bağlanır; klasik halk-Mahmûd-ı Kâşgarî Divan-ı Lugat-it-Türk 1077 — Karahanlılar saray-yan-bağlamı yan-bağlanır), Kara Yusuf (Karakoyunlu Hânedânı kurucusu öl. 1420), Karaman-Beyliği (1250-1487; klasik halk-Anadolu Beylikler-dönemi söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır), Karaca Bey, Kara Mustafa Paşa (Merzifonlu, öl. 1683; klasik halk-Osmanlı-Vezîri yan-bağlamı), Kara Yûsuf, Karahaydaroğlu Mehmed Bey klasik halk-Türk-Anadolu söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgeleri yan-bağlanır. Türkçü compound kara+bey — Cumhuriyet-eri (1923 sonrası) Atatürk'ün Türkçü-laik-modernleşme reformları çizgisinde laik-eğitimli orta-tabaka ailelerinin sevdiği zarif-Türkçü-tarihi-yan-bağlamlı klasik erkek adı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Karabey* özellikle 1883'ten itibaren Doğu-Anadolu, Güneydoğu-Anadolu, İç-Anadolu Yörük-Türkmen-yan-bağlamlı muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik Türkçü erkek adı oldu.