Kıvanç, Türkçede övünç ve iftihar duygusunu anlatır. Türkiye'de yaygın olarak tercih edilen bir isimdir (TÜİK 2025: #45).
Deneyin
Kıvanç İsminin Anlamı ve Kökeni
Kıvanç, Türkçe kıvanmak fiilinden türetilmiş bir öz Türkçe sözcüktür ve "övünç, iftihar, sevinç ve gurur karışımı duygu" anlamına gelir. Eski bir sözcük olan kıvanç zamanla kullanımdan düşmüştü; 1930'ların dil devrimi yıllarında yeniden canlandırıldı ve Arapçadan gelen iftihar sözcüğüne öz Türkçe karşılık olarak önerildi. Ad olarak 1940'larda ortaya çıktı; 2005'ten sonraki hızlı yükselişi Kıvanç Tatlıtuğ'un dizilerle tanındığı yıllara denk gelir. TÜİK kayıtlarında Kıvanç ismine ilk olarak 1943 yılında rastlanmaktadır. İsim, 2024 yılında 43. sırayla zirvesine çıkmıştır. Güncel olarak 2025 yılı verilerinde 45. sırayla listelenmektedir.
Türkçe kıvanç, kıvanmak (övünmek, iftihar etmek) fiilinden -ç ad yapım ekiyle türetilmiş öz Türkçe bir sözcüktür. Kıvan- fiili Eski Türkçedeki kıv (kut, baht, mutluluk) sözcüğünden gelir ve 'sevinmek, memnun olmak, gururlanmak' anlamlarını bir arada barındırır; Dede Korkut hikâyelerinde 'sevineyim, kıvanayım' diye geçer. Aynı kök Kazakçada kuan-, Kırgızcada kuban-, Özbekçede kuvon- biçimleriyle bugün de yaşar. Kıvanç sözcüğü 14. yüzyıl başının Kıpçak metinlerinde 'şan' anlamıyla görülür, sonra kullanımdan düşer. Türk Dili Araştırma Kurumu'nun (bugünkü TDK) 1935'te yayımladığı Osmanlıcadan Türkçeye Cep Kılavuzu'nda iftihar karşılığı olarak yeniden önerildi. Zamanla iki sözcük de kullanımda kaldı; iftihar daha resmi, kıvanç daha canlı ve şiirsel bir tona yerleşti. Özel ad olarak ilk kaydı 1943 yılındandır; asıl yaygınlaşması ise 2000'lerin ortasından sonradır.
Bu ay çok bakılan erkek isimlerinden
Tümü →İsim Atlası ziyaretçilerine göre · 26 Eylül – 23 Ekim
Kıvanç İsminin Karakter Özellikleri ve Analizi
Kıvanç, Türkçe kökenli bir ad. İsim karakteri belirlemez — ama her adın, anlamından ve kullanım geçmişinden gelen bir çağrışım dünyası vardır. Kıvanç isminde bunlar iki başlıkta toplanıyor:
Aydınlık
Aydınlık, bu ismin taşıdığı en sıcak nitelik. Girdiği ortamı canlandıran, umudunu kolay kaybetmeyen, çevresine iyi gelen bir varlık. Türkçede bu nitelik ışıkla anlatılır.
Asalet
Bu isim vakar ve vefayla anılır: bağlandığına sadık kalan, geldiği yeri unutmayan bir tavır. Asalet burada unvan değil, tutarlılık demektir.
İsimlerin çağrıştırdığı özellikler kültüreldir; bir ismi taşıyan herkesin aynı karakterde olduğu anlamına gelmez.
Popülerlik Hikâyesi
Kıvanç ad olarak ilk kez 1943'te 337. sırayla kayıtlara girdi; 1959'dan sonra hemen her yıl görünmeye başladı ve 1960'lar ile 1970'lerde 433 ile 516. sıralar arasında gezindi. 1980'lerde yavaşça yükselip 1991'de 374. sıraya çıktı, ardından 2000'e doğru 460'lar dolayına geriledi. Asıl sıçrama 2003'te başladı: ad 2005'te 342., 2008'de 238., 2010'da 153. sıraya çıktı; bu yükseliş Kıvanç Tatlıtuğ'un Gümüş (2005-2007) ve Aşk-ı Memnu (2008-2010) dizileriyle tanındığı yıllara denk gelir. 2013'te 127. sıraya ulaşan ad 2016'da 177. sıraya geriledi, ardından ikinci bir yükselişe geçti: 2022'de 97. sırayla ilk 100'e girdi, 2024'te 43. sırayla zirvesine ulaştı ve 2025'te 45. sırada yer aldı.
Yeni Doğanlar Arasında Popülerlik
YükseliyorGrafik, her yıl doğan bebekler arasındaki sıralamayı gösterir. Kaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
- Yaklaşık her 4.900 kişiden biri
- Orta yaygınlıkta
Gökyüzü Atlası · Ücretsiz
Kıvanç adını doğduğu gecenin gökyüzüyle birleştirin
Doğum tarihini girin; o gecenin yıldızlarını ve Ay’ın evresini birlikte çıkaralım — Kıvanç adı ve anlamı altında.
Tarihi bilmiyorsanız aracı doğrudan açın.
Edebiyatta ve Folklorda
Osmanlıcadan Türkçeye Cep Kılavuzu (1935)
1935Türk Dili Araştırma Kurumu'nun (bugünkü TDK) 1935'te yayımladığı Cep Kılavuzu, dil devrimi yıllarında Arapça ve Farsça sözcüklere Türkçe karşılıklar sunan temel başvuru kitabıdır. Kılavuzda Arapça iftihar sözcüğünün karşılığı olarak "kıvanç, kıvanma", iftihar etmek için de "kıvanmak" verilir. Kökü Eski Türkçeden beri kayıtlı olan kıvanç, o yıllarda yeniden canlanan pek çok eski sözcük gibi hem gündelik dile hem ad dağarına yerleşti; erkek adı olarak kayıtlarda 1940'lardan beri görünür.
Modern Kültürde
Kıvanç Tatlıtuğ
Oyuncu · 1983Türkiye'nin uluslararası en tanınan oyuncularından (d. 1983). 2002'de Best Model of the World seçilerek adını duyurdu; Gümüş (2005-2007, Mehmet Şadoğlu rolü) dizisiyle önce Türkiye'de, sonra yurt dışında, özellikle Arap dünyasında büyük bir hayran kitlesi kazandı. Ardından Aşk-ı Memnu (2008-2010, Behlül Haznedar rolü), Kuzey Güney (2011-2013, Kuzey Tekinoğlu rolü) ve Cesur ve Güzel (2016-2017) gibi yapımlarla Türk dizilerinin en görünür yüzlerinden biri oldu. Ad 2005'te 342. sıradayken 2010'da 153. sıraya çıktı; bu hızlı yükseliş Gümüş ile Aşk-ı Memnu'nun yayın yıllarına denk gelir.
Ünlü İsimdaşlar
Kıvanç Tatlıtuğ
Türk televizyon ve sinema dünyasının en tanınan yüzlerinden biri olan başarılı bir aktördür.
Kıvanç Kasabalı
Yaprak Dökümü ve Küçük Kadınlar dizileriyle tanınan oyuncu ve eski mankendir (d. 1975).
Benzer İsimler
Tümünü Gör →Uluslararası Karşılıkları
- Türkçe (kaynak)Kıvanç
- AzericeQıvanc
- TürkmenceGyýanç