Kıyas

Kıyas, iki ayrı okumayla anlatılan bir erkek adıdır. Birincisine göre ad, Gıyas adının yöresel bir söylenişidir: Arapça gıyas 'yardım, imdat' demektir ve 'dinin yardımı' anlamındaki Gıyasettin adının ilk parçasıdır; Anadolu Selçuklu hükümdarlarından üçü bu adı taşımıştır. Türk Dil Kurumu ise adı Arapça kıyas sözcüğüyle açıklar: 'denk sayma, karşılaştırma, ölçme'. Bu sözcük İslam hukukunda Kur'an, sünnet ve icmadan sonra dördüncü temel delilin adıdır. TÜİK kayıtlarında Kıyas ismine ilk olarak 1887 yılında rastlanmaktadır; isim en yüksek sırasına (172.) yine bu yıl ulaşmıştır. En son 2007 yılı verilerinde 519. sırayla görülmüştür.

Kıyas ismi Arapça kökenlidir. Kıyas sözcüğü Arapçada 'ölçmek, bir şeyi başka bir şeyle karşılaştırmak' anlamındaki kökten gelir; aynı kökten mikyas (ölçü aleti, ölçek) ve mukayese (karşılaştırma) sözcükleri Türkçeye geçmiştir, kıyaslamak ve 'buna kıyasla' gibi söyleyişler de gündelik dilde yaşar.

Kıyas bir erkek ismidir. Türkiye'de TÜİK kayıtlarında erkek bebeklere verilmektedir.

Kıyas ismi Kur'an-ı Kerim'de doğrudan bir isim olarak geçmemekle birlikte İslami geleneğin yaygın isimlerinden biridir.

Kıyas ismi bilgelik ve aydınlık çağrışımlarıyla anılır. İsimler kişiliği belirlemez; ancak her adın, anlamından ve kullanım geçmişinden gelen bir çağrışım dünyası vardır. Kıyas isminin sözlükteki karşılığı “Gıyas'ın söylenişi, 'yardım'; bir başka okumaya göre 'karşılaştırma'”.

TÜİK Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi 2026 verilerine göre Türkiye'de 680 kişi Kıyas ismini taşımaktadır. Bu sayıyla Kıyas, Türkiye'de en yaygın 3.710. isimdir; yaklaşık her 130.000 kişiden biri bu ismi taşır.

Klasik fıkıh usulünde edille-i şer'iyye (şer'i deliller) dörttür: Kitap, Sünnet, İcma ve Kıyas.

Kıyas ismi Arap harfleriyle قياس şeklinde yazılır.