Kutbettin

Kutbettin, Arapça Qutb al-Din terkip adından gelir; qutb (kutup; coğrafi kutup ile mecazi olarak manevi merkez, ekseninde dönülen kişi) ve al-Din (din) sözcüklerinin birleşmesinden "dinin kutbu, dini ekseni etrafında dönen manevi rehber" anlamlarına gelen bir erkek adıdır. Klasik İslami -eddin (al-Din) sonlu onursal lakap geleneğinin (Şemseddin, Necmeddin, Selahuddin, Celaleddin, Kutbeddin) köklü üyesidir. Klasik tasavvuf söyleyişte al-Qutb en üst manevi mertebenin temel kavramdır; Qutb al-Aqtab (kutuplar-kutbu) dünyada her dönemde bulunan manevi kutup-veliyi ifade eder. Adın tarihte tanınan figürü Kutbeddin Şirazi (öl. 1311) ünlü Şirazlı klasik İslami felsefe-astronomi düşünürüdür.

Arapça qutb sözcüğü Arapça q-t-b (eksen, merkez) kökünden türeyen ve hem coğrafi kutup (kuzey/güney kutbu) hem manevi kutup (sufi mertebe) anlamlarını birleştiren bir temel kavramdır. Aynı kök ailesinden al-aqtab (kutuplar — çoğul), al-Qutbiyya (kutupluk mertebesi), al-istiqtab (kutupsallaşma) sözcükleri türer. Klasik tasavvuf söyleyişte al-Qutb en üst manevi mertebenin temel kavramdır; Muhyiddin İbnü'l-Arabi'nin Füsusu'l-Hikem eserinde al-Qutb al-Gawth (kurtarıcı kutup) doktrini detaylı işlenir.