Kemalettin

Kemalettin, Arapça compound Kamāl al-Dīn (كمال الدين) — iki söz-örgüsünün terkibinden yapılmıştır: al-Kamāl ("olgunluk-eksiksizlik-tamamlık; klasik Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı") + al-Dīn ("din-yargı-borç") söz-unsurlarının birleşmesiyle yapılmış klasik halk-İslamî compound theofor söz-yapısının söz-imgesidir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Dinin olgunluğu, eksiksizliği ve değeri manasında nitelendirir. Aynı söz-imge-ailesinden Necmeddin (dinin-yıldızı), Salahaddin (dinin-iyiliği), Şemsettin (dinin-güneşi), Bahaddin (dinin-parlaklığı), Burhanettin (dinin-kanıtı, bk. Burhanettin maddesi yan-form söz-örgüsü) yan-örgüsü oluşur. *Tarihsel-yan-bağlam klasik halk-Mısır-Memlûk söz-örgüsünün söz-merkezindeki Şeyh Kemâleddin İbn Hümâm**: Kemâleddin İbn Hümâm (1388-1457; klasik halk-Mısır-Memlûk-Hânefî-fıkıh söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; Fath al-Qadīr — Hidâye-şerhi söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır). Compound theofor olduğu için Kur'an'da yer almaz; al-Kamāl tek-başına Kur'an'da Mâide 5:3 al-yawma akmaltu lakum dīnakum wa-atmamtu 'alaykum ni'matī* ("bugün dininizi sizin için kemâle erdirdim" yan-bağlamı söz-merkezi söz-imge yan-bağlanır) yan-bağlamı söz-merkezindedir. 150 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2022'de #472 sıradadır.

Arapça compound Kamāl al-Dīn (كمال الدين), iki söz-örgüsünün terkibinden yapılmıştır: al-Kamāl ("olgunluk-eksiksizlik-tamamlık; klasik halk-Arap-Sami söz-örgüsünün söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-Kāmil — eksiksiz-tamam, al-Mukammil — tamamlayan, al-Takmīl — tamamlama, Kemal — yan-form, Kâmil — yan-form söz-yapıları yan-örgüsü") + al-Dīn ("din-yargı-borç") söz-unsurlarının birleşmesiyle yapılmış klasik halk-İslamî compound theofor söz-yapısının söz-imgesi. Aynı söz-imge-ailesinden Necmeddin (dinin-yıldızı), Salahaddin (dinin-iyiliği), Şemsettin (dinin-güneşi), Bahaddin (dinin-parlaklığı), Burhanettin (dinin-kanıtı; bk. Burhanettin maddesi yan-form söz-örgüsü), Cemâleddîn (dinin-güzelliği), Şehâbeddîn (dinin-meteoru) söz-yapıları yan-örgüsü oluşur. Tarihsel-yan-bağlam yan-yapılar: Şeyh Kemâleddin İbn Hümâm (1388-1457; klasik halk-Mısır-Memlûk-Hânefî-fıkıh söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; Fath al-Qadīr Hidâye-şerhi söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır), Şâir Kemâleddîn Behzâd (1450-1535; klasik halk-Hîrât-Tîmurî-Safevî minyatür söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır), Tâhâ Kemal-Eddin (1903-1984; klasik halk-Mısır-anayasa söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır). Kur'ânî yan-bağlam yan-yapı: compound Kamāl al-Dīn Kur'an'da yer almaz; ancak al-Kamāl/akmala tek-başına Mâide Sûresi 5:3'te söz-merkezindedir — al-yawma akmaltu lakum dīnakum wa-atmamtu 'alaykum ni'matī wa-raḍītu lakumu al-islāma dīnan ("bugün dininizi sizin için kemâle erdirdim, üzerinize nimetimi tamamladım ve size İslâm'ı din olarak razı oldum" yan-bağlamı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır), Bakara 2:233 yutimma al-raḍā'a (yan-form yan-bağlam) söz-yapıları yan-örgüsü oluşur. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Kamāl al-Dīn / Kemâlettin yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Doğu-Anadolu, İç-Anadolu, Marmara muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik İslami compound theofor erkek adı oldu.