Maide

Maide, Arapça al-Mā'ida (المائدة) — m-y-d (yemek-koymak, donatmak) kökünden — yemek-konulmuş-sofra, ziyâfet, klasik İslamî kıssa-sofra söz-yapısı anlamlarına gelir. al-Mā'ida, Kur'an-ı Kerîm'in 5. sûresinin söz-yapısı (Mâide-Sûresi); klasik İslamî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Kur'an-ı Kerîm'de söz-yapısı al-Mā'ida söz-merkezi söz-yapısının söz-imgesi: Mâide 5:114 Qāla 'Īsā ibnu Maryama Allāhumma rabbanā anzil 'alaynā mā'idatan mina al-samā'i takūnu lanā 'īdan li-awwalinā wa-ākhirinā wa-āyatan minka wa-rzuqnā wa-anta khayru al-rāziqīn — "Hz. 'Îsâ ibn Meryem dedi ki: 'Allah'ım, Rabbimiz! Bize gökten bir sofra indir; başlangıcımız ve sonumuz için bir bayram-yan-yapı ve Senden bir-âyet olsun; bizi rızıklandır; Sen rızık-verenlerin en-hayırlısısın'" — Hz. 'Îsâ-Havâriyyûn-sofra-mucizesi söz-merkezi söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; Mâide 5:1 Yā ayyuhā lladhīna āmanū awfū bi-l-'uqūd uḥillat lakum bahīmatu al-an'ām (bk. Vefa maddesi yan-form söz-örgüsü). Mâide-Sûresi'nin söz-merkezindeki söz-yapısı klasik İslamî ahde-vefâ doktrinin merkez söz-yapısı yan-bağlanır. 143 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #403 sıradadır.

Arapça al-Mā'ida (المائدة), m-y-d ("yemek-koymak, donatmak; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde m-y-d kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-Mā'ida — sofra-yan-yapı, al-mā'ida al-samāwiyya — gökten-yan-yansıyan-sofra, al-mā'ida al-mubāraka — mübarek-sofra, māda — yemek-koydu, al-mu'mād — yan-form söz-yapısı yan-örgüsü") kökünden — yemek-konulmuş-sofra, ziyâfet, klasik İslamî kıssa-sofra söz-yapısı. al-Mā'ida, Kur'an-ı Kerîm'in 5. sûresinin söz-yapısı (Mâide-Sûresi, 120-âyet, Medenî); klasik İslamî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Kur'an-ı Kerîm'de söz-yapısı al-Mā'ida söz-merkezi söz-yapısının söz-imgesi: Mâide 5:112-115 Idh qāla al-ḥawāriyyūna yā 'Īsā ibna Maryama hal yastaṭī'u rabbuka an yunazzila 'alaynā mā'idatan mina al-samā' qāla-ttaqū'llāha in kuntum mu'minīn / qālū nurīdu an na'kula minhā wa-taṭma'inna qulūbunā wa-na'lama an qad ṣadaqtanā wa-nakūna 'alayhā mina al-shāhidīn / qāla 'Īsā ibnu Maryama Allāhumma rabbanā anzil 'alaynā mā'idatan mina al-samā'i takūnu lanā 'īdan li-awwalinā wa-ākhirinā wa-āyatan minka wa-rzuqnā wa-anta khayru al-rāziqīn / qāla'llāhu innī munazziluhā 'alaykum fa-man yakfur ba'du minkum fa-innī u'adhdhibuhu 'adhāban lā u'adhdhibuhu aḥadan mina al-'ālamīn — "Havâriyyûn dediler: 'Ey 'Îsâ ibn Meryem! Rabbin bize gökten sofra indirebilir mi?'... Hz. 'Îsâ dedi: 'Allah'ım, Rabbimiz! Bize gökten bir sofra indir; başlangıcımız ve sonumuz için bir bayram ve Senden bir-âyet olsun'... Allah dedi: 'Şüphesiz Ben size onu indireceğim; sizden kim ondan sonra inkâr-ederse, ona âlemlerden hiçbirine vermediğim azâbı veririm'" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî kıssa-tarihinde Hz. 'Îsâ-Havâriyyûn-sofra-mucizesi söz-merkezi söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; Mâide-Sûresi'nin söz-merkezindeki söz-yapısı klasik İslamî ahde-vefâ doktrinin merkez söz-yapısı yan-bağlanır (Mâide 5:1 Yā ayyuhā lladhīna āmanū awfū bi-l-'uqūd; bk. Vefa maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada). Klasik İslamî söz-örgüsünde Mā'ida-i 'Īsawiyya — Hz. 'Îsâ-sofrası yan-form söz-yapısının söz-merkezi söz-imgesi: klasik halk-İslam söz-örgüsünde Hz. 'Îsâ-Havâriyyûn yan-bağlamı klasik İslamî sîret-tarihinin söz-merkezindeki söz-yapısı yan-bağlanır. Mā'ida-i raḥmān (Allah'ın sofrası — yan-form söz-yapısı), Mā'ida-i ma'rifa (irfan-sofrası — klasik halk-tasavvuf-jargonu söz-yapısı), Mā'ida-i 'aşk (aşk-sofrası — klasik halk-tasavvuf-edebî söz-yapısı), Mā'ida-i Khalīl (Hz. İbrahim-sofrası — klasik halk-İslam söz-örgüsü), Mā'ida-i Kawthar (Kevser-sofrası — klasik halk-tasavvuf söz-yapısı) yan-form söz-yapıları klasik halk-tasavvuf-jargonunun söz-imgesi yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Mâide / Maide yan-formunda yerleşmiştir.