Marziye

Marziye, Arapça Marḍiyya (مرضية) — r-ḍ-y (razı-olmak, hoşnut-olmak) kökünün edilgen-sıfat-fiilinin dişil formu — razı-edilmiş, beğenilen, hoşa-giden, klasik İslamî al-nafs al-muṭma'inna (huzur-bulan-nefis) doktrininin söz-merkezi söz-yapısı anlamlarına gelir. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Hoşa giden, beğenilen manasında nitelendirir. Aynı kök-ailesinden al-Riḍā (Hz. Rıdvân yan-bağlamı; klasik halk-İslamî söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge), al-Riḍwān (cennet-yan-yapı söz-yapısı), al-Murtaḍā (beğenilen — Hz. 'Alī'nin onursal-yan-form söz-yapısı; bk. Murtaza maddesi yan-form söz-örgüsü Mâide 5:119 yan-bağlamı), al-Rāḍī (razı-olan), al-Marḍī (razı-edilen yan-form söz-yapısı), Riḍā Şâh (klasik halk-Pers söz-yapısı) yan-örgüsü oluşur. Kur'an-ı Kerîm'de raḍiya/marḍiyya söz-yapısı söz-merkezi söz-imgesi: Fecr 89:27-30 Yā ayyatuhā al-nafsu al-muṭma'inna / irji'ī ilā rabbiki rāḍiyatan marḍiyya / fa-dkhulī fī 'ibādī / wa-dkhulī jannatī — "Ey huzur-bulan-nefis! Razı-olmuş ve razı-edilmiş olarak Rabbine dön; kullarımın arasına gir; cennetime gir" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî al-nafs al-muṭma'inna doktrininin söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; Bayyine 98:8 Raḍiya'llāhu 'anhum wa-raḍū 'anhu; Mücâdele 58:22 Raḍiya'llāhu 'anhum wa-raḍū 'anh. 165 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #423 sıradadır.

Arapça Marḍiyya (مرضية), r-ḍ-y ("razı-olmak, hoşnut-olmak; klasik Arap-Sami söz-örgüsünde r-ḍ-y kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden al-Riḍā — rızâ; klasik halk-İslamî söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge, al-Riḍwān — cennet-yan-yapı söz-yapısı; klasik halk-Sünni söz-örgüsünde Riḍwān al-akbar — Büyük-Rıdvân yan-bağlamı yan-bağlanır, al-Murtaḍā — beğenilen; Hz. 'Alī'nin onursal-yan-form söz-yapısı; bk. Murtaza maddesi yan-form söz-örgüsü Mâide 5:119 yan-bağlamı kök-aile-detayı orada, al-Rāḍī — razı-olan, al-Marḍī — razı-edilen yan-form söz-yapısı, Riḍā Şâh — klasik halk-Pers söz-yapısı, Marḍiyya — yan-form söz-yapısı yan-örgüsü") kökünün edilgen-sıfat-fiilinin dişil formu — razı-edilmiş, beğenilen, hoşa-giden, klasik İslamî al-nafs al-muṭma'inna (huzur-bulan-nefis) doktrininin söz-merkezi söz-yapısı. TDK Kişi Adları Sözlüğü adın özel-anlam-yorumunu Hoşa giden, beğenilen manasında nitelendirir. Kur'an-ı Kerîm'de raḍiya/marḍiyya/al-Riḍā/al-Riḍwān söz-yapısı söz-merkezi söz-imgesi: (1) Fecr 89:27-30 Yā ayyatuhā al-nafsu al-muṭma'inna / irji'ī ilā rabbiki rāḍiyatan marḍiyya / fa-dkhulī fī 'ibādī / wa-dkhulī jannatī — "Ey huzur-bulan-nefis! Razı-olmuş ve razı-edilmiş olarak Rabbine dön; kullarımın arasına gir; cennetime gir" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî al-nafs al-muṭma'inna doktrininin söz-merkezi söz-imgesi (klasik halk-Sünni-tasavvuf söz-örgüsünde Hz. Ḥamza ibn 'Abd al-Muṭṭalib'in (öl. 625, Sayyid al-Shuhadā'; bk. Şüheda, Abdulmuttalip maddeleri yan-form söz-örgüsü) Uhud-Şehîdliği yan-bağlamı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır); (2) Bayyine 98:8 Jazā'uhum 'inda rabbihim jannātu 'adnin tajrī min taḥtihā al-anhāru khālidīna fīhā abadan raḍiya'llāhu 'anhum wa-raḍū 'anhu — "Mükâfâtları Rableri katında, içlerinden ırmaklar akan Adn-Cennetleri'dir; orada ebedî kalacaklardır; Allah onlardan râzıdır, onlar da O'ndan râzıdır" yan-bağlamlı söz-yapısı klasik İslamî söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; (3) Mücâdele 58:22 Wa-yudkhilukum jannātin tajrī min taḥtihā al-anhāru ulā'ika ḥizbu'llāhi alā inna ḥizba'llāhi humu al-mufliḥūn yan-bağlanır; (4) Mâide 5:119 Raḍiya'llāhu 'anhum wa-raḍū 'anhu dhālika al-fawzu al-'aẓīm — "Allah onlardan râzı-oldu, onlar da O'ndan râzı-oldular; bu, büyük başarıdır" yan-bağlamlı söz-yapısı (bk. Murtaza maddesi yan-form söz-örgüsü); (5) Tevbe 9:100 Raḍiya'llāhu 'anhum wa-raḍū 'anh — al-Sābiqūn al-Awwalūn (Mukaddem-Öncüler — Muhâcir-Ensâr söz-merkezi söz-yapısı; bk. Hicret, Ensar maddeleri yan-form söz-örgüsü) yan-bağlanır. Klasik halk-Sünni söz-örgüsünde Raḍiya'llāhu 'anhu/'anhā (Allah ondan râzı-olsun) — sahabi-onursal-yan-form söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır. Klasik halk-Türk-İslam söz-örgüsünde Marziye yan-form söz-yapısının söz-merkezindeki söz-imge yan-bağlanır; Marziye-Sultân (klasik halk-Şîî-Pers söz-yapısı yan-bağlanır) yan-form söz-yapısı yan-bağlanır. Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Marziyye / Marziye yan-formunda yerleşmiştir. Marziye özellikle 1860'tan itibaren dindar-eğitimli Anadolu Türk-İslam ailelerinin sevdiği klasik onursal-yan-yapı kız adı oldu.