Mariye
Mariye İsminin Anlamı ve Kökeni
Mariye, klasik Sami-Süryani kökenli bir kadın adıdır; "parlak beyaz, kerem sahibi" anlamına gelir. En tanınmış taşıyıcısı Hz. Mariye el-Kıbtiyye'dir (yaklaşık 610-637); Mısır'dan Hz. Peygamber'e gönderilen, sonra eşi olan Kıbti asıllı bir kadındır ve oğlu İbrahim'in annesidir. TÜİK kayıtlarında ilk olarak 1854'te görülür; 1878'de 154. sıraya çıkmış, 2025'te 392. sıradadır.
Klasik Sami-Süryani kökenli Mariya sözcüğü "parlak beyaz, kerem sahibi" anlamına gelir; Arami mar (efendi) kökünden türemiştir. Adın tanınan tarihi taşıyıcısı Hz. Mariya el-Kıbtiyye'dir (~610-637); Mısır-Bizans Valisi el-Mukavkıs'ın 628'de Hz. Peygamber'e gönderdiği Kıbti asıllı kadındır. Sonra Müslüman olup Hz. Peygamber'in eşi oldu ve Hz. İbrahim bin Muhammed'in (Hz. Peygamber'in vefatından önce vefat eden oğlu) annesi olarak klasik İslami kadın onursal kıssa edebiyatının tanınan figürlerindendir.
Popülerlik
Mariye, TÜİK kayıtlarına 1854'te girdi; 1878'de 154. sırayla zirvesine ulaştı — geç Osmanlı dönemi sahabe isim geleneğinin Anadolu'daki canlılığının yansımasıdır. Modern dönemde Hz. Mariya bağlamıyla muhafazakâr ailelerin sevdiği bir ad olarak kalmıştır; 2025'te 392. sıradadır.
Popülerlik Trendi
YükseliyorKaynak: TÜİK yıllık bebek isimleri istatistikleri · kaynaklar
Dini ve Manevi Bağlam
İslam: Hz. Mariya el-Kıbtiyye, Hz. Peygamber'in eşlerinden biridir; Mısır-Bizans Valisi el-Mukavkıs'ın hediyesi olarak 7. hicri yılda (628) Medine'ye geldi. Önce cariye olarak hizmet etti, sonra Müslüman olarak Hz. Peygamber'in eşi oldu. Hz. Peygamber'in tek erkek çocuğu olan Hz. İbrahim bin Muhammed'in (~630-631) annesidir; bu çocuk, Hz. Peygamber'in vefatından kısa süre önce on sekiz aylıkken vefat etti. Klasik İslami kadın siretinin Hz. Hatice, Hz. Aişe, Hz. Hafsa ve Hz. Ümmü Seleme yanında yer alan ehl-i beyt halkasının üyelerindendir.
Tarihi Figürler
Hz. Mariya el-Kıbtiyye
~610-637, Hz. Peygamber'in eşiMısır Bizans Valisi Mukavkıs'ın 628'de Hz. Peygamber'e gönderdiği Kıbti asıllı cariye, sonra Müslüman olup eşi oldu. Hz. Peygamber'in tek erkek çocuğu Hz. İbrahim'in (vefatı 630, 18 aylık) annesidir. Klasik İslami kıssa edebiyatında Mariya'nın oğlunun ölümü Hz. Peygamber'i derinden sarsmıştır; Ya İbrahim! La namlikü leke min Allahi şey'a (Ey İbrahim! Allah'tan sana hiçbir şey getiremem) sözü baba evlat sevgisinin merkezi imgelerindendir.
Uluslararası Karşılıkları
- ArapçaMâriyya
- Süryânî/AramîMâr-yâm / Maryâ
- Latince/AvrupaMaria / Mary
- Türkçe (diğer yazımlar)Mariye / Mâriye
Ünlü İsimdaşlar
Hz. Mâriya el-Kıbtiyye
Mısır-Bizans-Vâlîsi Cüreyc'in Hz. Peygamber'e gönderdiği Kıbtî-cariye-eşi; Hz. Peygamber'in oğlu İbrâhîm'in (628-630) annesi; klasik Sahabe-Sîret geleneğinin merkezî bağlantısı vardır.