Mariye

Mariye, Arapça Māriyya (مارية) — klasik halk-Sami-Sûryânî-Mısır-Kıbtî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; öz-Sami m-r-y (parlak-beyaz, kerem-yan-yapı) söz-merkezindeki söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-Sami söz-örgüsünde māri (Aramî/Süryânî mār — efendi, māryā — efendim, klasik halk-Sami-yan-yapı söz-merkezi söz-yapısı) söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır; aynı kök-ailesinden klasik halk-Hıristiyan-Süryânî söz-örgüsünde Maryam / Mary / Maria yan-form söz-yapıları yan-bağlanır (bk. Meryem maddesi yan-form söz-örgüsü). *En bilinen yan-bağlamı klasik halk-Sahabe-Sîret söz-örgüsünün söz-merkezindeki Mâriya el-Kıbtiyye***: Hz. Mâriya bint Şamʿūn al-Kıbtiyya (~610-637; klasik halk-Sahabe-Sîret söz-örgüsünün söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır), Mısır-Bizans-Vâlîsi Cüreyc'in Hz. Peygamber'e gönderdiği Kıbtî-cariye-eşi yan-bağlamı yan-bağlanır; Hz. Peygamber'in oğlu İbrâhîm'in (628-630) annesi yan-bağlanır; klasik halk-Sahabe-Sîret söz-örgüsünün söz-merkezi yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. 149 yıllık derin TÜİK tarihiyle 2025'te #392 sıradadır.

Arapça Māriyya (مارية), klasik halk-Sami-Sûryânî-Mısır-Kıbtî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; öz-Sami m-r-y ("parlak-beyaz, kerem-yan-yapı; klasik halk-Sami-Aramî söz-örgüsünün söz-merkezindeki söz-yapısı; klasik Sami-Aramî söz-örgüsünde m-r-y kök-ailesinin söz-merkezi söz-yapısı; aynı kök-ailesinden māri — efendi, mār — Aramî-Süryânî efendi-yan-yapı söz-yapısı, māryā — Aramî-Süryânî efendim, Marta — Aramî-Süryânî kadın-yan-yapı söz-yapısı, Maryam / Mary / Maria — klasik halk-Hıristiyan-Süryânî yan-form söz-yapıları yan-örgüsü; bk. Meryem maddesi yan-form söz-örgüsü kök-aile-detayı orada") söz-merkezindeki söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Klasik halk-Sami söz-örgüsünde māri — efendi-yan-yapı söz-merkezi söz-imgesi yan-bağlanır (klasik halk-Aramî-Süryânî söz-örgüsünde māri — Tanrı-Efendi söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır; Mār Yôḥannā — Aziz Yuhannâ, Mār Yaʿqūb — Aziz Yâkub, Mār Tomā — Aziz Tomâ klasik halk-Süryânî-Hıristiyan söz-örgüsünün söz-merkezi söz-imgeleri yan-bağlanır). *En bilinen yan-bağlamı klasik halk-Sahabe-Sîret söz-örgüsünün söz-merkezindeki Mâriya el-Kıbtiyye**: Hz. Mâriya bint Şamʿūn al-Kıbtiyya (~610-637; klasik halk-Sahabe-Sîret söz-örgüsünün söz-merkezi yan-bağlamı yan-bağlanır), Mısır-Bizans-Vâlîsi al-Muqawqis Cüreyc'in (öl. ~640) Hz. Peygamber'e gönderdiği Kıbtî-cariye-eşi yan-bağlamı yan-bağlanır (629 Hudaybiye-musâlahası sonrası diplomatik-davet-mektubu yan-bağlamı; bk. Mekkiye maddesi yan-form söz-örgüsü Fath 48:24 söz-merkezi yan-bağlamı kök-aile-detayı orada); Hz. Peygamber'in oğlu İbrâhîm'in (628-630) annesi yan-bağlanır (klasik halk-Sahabe-Sîret söz-örgüsünde Hz. Peygamber'in son-evladı söz-merkezi yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır); klasik halk-Sahabe-Sîret söz-örgüsünün söz-merkezi yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır. Tafsîr-Tahrim Sûresi 66:1-5 yan-bağlamı klasik halk-Sîret söz-örgüsünün söz-merkezi yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır (Hz. Mâriya'nın Hz. Peygamber'in eşleri arasındaki söz-merkezi yan-yapı söz-yapısının söz-imgesi yan-bağlanır). Türkçeye Osmanlı yumuşak-söyleyişiyle Māriyya / Mâriye / Mariye* yan-formunda yerleşmiştir; özellikle Doğu-Anadolu, Güneydoğu-Anadolu (Mardin-Şanlıurfa-Diyarbakır-Adıyaman) muhafazakâr ailelerinin sevdiği klasik İslami kız adı oldu.